موضوعات سایت
بر روی موضوع دلخواه خود کلیک کنید
بر روی موضوع دلخواه خود کلیک کنید
باعرض سلام خدمت دوستان عزیز این وبلاگ جهت ارائه مطالب علمی در همه رشته ها و در همه ی مقاطع ، اخبارهای مربوط به فرهنگیان و آموزش و پرورش و غیره افتتاح شده است از کلیه همکاران محترم فرهنگی دعوت می شود تا ما را در این امر یاری نمایند. باتشکر
شما می توانید در این وبلاگ عضو شده و با دریافت نام کاربری و رمز عبور مطالب خود را ارسال نمایید.
در خواست نام کاربری ورمز عبور در قسمت نظرات وبلاگ
باعرض سلام خدمت دوستان عزیز نام کاربری ها پاک شده است برای دریافت نام کاربری و رمز عبور جدید می توانید در قسمت نظرات درخواست کنید تا برایتان ارسال گردد. باتشکر
سوالات امتحاني درس اول
1- صحيح يا غلط بودن جمله زير را مشخص کنيد:
عمده ترين وظيفه نظام سياسي حفظ تعادل نظام اجتماعي است.
2- حق استفاده از زور به عهده کدام مورد ذيل است؟
الف) نظام خانواده ب) نظام سياسي ج) نظام آموزشي د) نظام اقتصادي
3- نقش سياسي و نظام سياسي را تعريف کنيد.
4- وظيفهي نظام سياسي چيست؟
5- جملهي زير را کامل کنيد:
وظيفهي نظام سياسي ..................... نظام اجتماعي است.
6- جملهي زير را کامل کنيد:
نقش هايي که باهدف .......... در نظام اجتماعي شکل گرفته اند نقش هاي سياسي ناميده مي شود.
7- چه عواملي موجب عدم تعادل نظام اجتماعي مي شود؟
8- براي هر يک از عوامل بر هم زنندهي تعادل نظام اجتماعي که در زير آورده شده است يک نمونه ذکر کنيد:
الف) انحراف از قانون
ب) تهديد خارجي
9- کدام يک از موارد زير مربوط به نظام سياسي نمي باشد؟
الف) يافتن راه حل براي رفع مشکلات سياسي ب) مجازات مجرمان و حل درگيري ها
ج) دفاع از جامعه در مقابل جوامع ديگر د) اجتماعي کردن کودکان.
سوالات امتحاني درس دوم
1- نظام قانوني ونظام خودکامه رابا ذکر سه مورد از هر کدام مقايسه کنيد.
2- انواع نظام سياسي را نام ببريد.
3- چهار مورد از ويژگي هاي نظام خودکامه و نظام قانوني را بنويسيد.
4- شيوهي معمول ومطلوب دخالت مردم درسياست چيست؟ دو نمونه از آن را بنويسيد.
5- صحيح يا غلط بودن جملهي زير را مشخص کنيد:
در نظام خودکامه، افراد با صلاحيت از اقشار مختلف مي توانند به حکومت برسند.
6- صحيح يا غلط بودن جملهي زير رامشخص کنيد.
به نظام سياسي که قانون مبناي عمل هم باشد نظام قانوني مي گويند.
7- چرا نظام خودکامه ديگر قادر به حفظ تعادل نظام اجتماعي نبود؟
8- نظام سياسي خودکامه حول وجود چه افرادي شکل مي گرفت؟
9- در مقايسهي نظام خودکامه و نظام قانوني کدام گزينه صحيح نيست؟
الف) در نظام خودکامه قدرت از آن زورمندان است درنظام قانوني از آن مردم است.
ب) در نظام خودکامه سخن شاه قانون است ولي در نظام قانوني وجود دارد و در نظام قانوني همه برابرند.
10- نظام قانوني چه ويژگي هايي دارد؟
11- نظامي که حاکم مسلط بر مردم است چه نام دارد؟
12- نظام سياسي گروه سرزميني يا ملت داراي چه ويژگي هايي است؟
http://harfetaze87.blogfa.com بر گرفته از وبلاگ علوم اجتماعی کاشمر(ویرایش شده است)
الگوی عمومی تدریسGeneral teaching model
الف)- ویژگی ها: -معروف ترین الگو برای تدریس است. – توصیف مناسب فرایند تدریس .-کمک به معلم در سازمان دادن فرایند تدریس.
ب)- مراحل فرایند تدریس:
مرحله اول:تعیین هدف های تدریس و هدف های رفتاری . Instructional objectives and behavioural
مرحله دوم: تعیین رفتار ورودی و ارزشیابی تشخیصی.Entering behavior and preassessment
مرحله سوم: تعیین شیوه ها ووسایل تدریس.Instructional procedure and media
مرحله چهارم:سازماندهی شرایط و موقعیت آموزشی
مرحله پنجم:ارزشیابی و سنجش عملکرد.Performance assessment
و جه تسمیه: الگوی عمومی تدریس می تواند در طراحی، اجرا، ارزشیابی و اصلاح مراحل تدریس، مورد استفاده معلم قرار گیرد؛زیرا این الگو ، قابل پیاده شدن در تمام سطوح آموزشی و پرورشی، و در تمام دروس می باشد .به همین دلیل این الگو" الگوی عمومی تدریس" نامیده شده است.( شعبانی،1373،صص256-259)
در سه الگوی ذکر شده بالا؛روابط معلم و شاگرد ،شرایط و منابع،نامعلوم است .بعلاوه،الگوی مکانیستیک و ارگانیستیک ،دو الگوی قدیمی هستند و در الگوی ارگانیستیک با وجود تاکید بر فعال بودن شاگردان ،تمام مراحل و شرایط نامعلوم است.در نتیجه دو الگوی جدیدی مطرح است که به صورت عملی در مدارس کاربرد دارند و در زیر عنوان می شوند.
ادامه دارد...
منبع: شعبانی ،حسن"مهات های آموزشی و پرورشی" روش ها و فنون تدریس،تهران،انتشارات سمت،چاپ سوم،1373.
الگوهای تدریس
تعاریف
الف)-الگو:معمولا"به نمونه کوچکی از یک شیءبزرگ یا به مجموعه ای محدود از اشیاء بی شمار گفته می شود که ویژگی های مهم و اصلی آن شیء بزرگ یا اشیاء را داشته باشد).
ب)- تدریس:به مجموعهءتدابیرمنظمی که معلم برای رسیدن به هدف با توجه به شرایط و امکانات، اتخاذ می کند، تدریس می گویند.
ج)-الگوی تدریس:الگوی تدریس،چهارچوب ویژه ا ی است که عناصر مهم تدریس در درون آن قابل مطالعه است و شناخت و آگاهی از عناصر و عوامل مذکور می تواند معلم را در اتخاذ روش های مناسب تدریس کمک کند.
انواع الگوهای تدریس
الگوهای تدریس مختلفی وجود دارد که متاثیر از نگرش ها و فلسفه تعلیم و تربیت هستند.بعبارت دیگر ،نگرش ها و باورها اساس انتخاب الگوهای تدریس را مشخص می کنند .در یک نگاه کلی ،در این مقوله چهار نوع از الگوهای تدریس مورد بحث قرار می گیرد.
1-الگوی مکانیستیک 2-الگوی ارگانیستیک 3- الگوی عمومی تدریس 4-الگوی پیش سازمان دهنده 5- الگوی حل مسئله.
1- الگوی مکانیستیکmechanistic model
الف)-از لحاظ اجرا: محور،مرکز و نقطه اتکاء معلم است و به عنوان دریای علم برای شاگرد ظاهر می شود.
ب)- مبنا: انسان موجود ی تنبل و تن پرور و غیرفعال است که فعالیت او در اثر نیروهای خارجی انجام می شود.
ج)- هدف: هدف آموزش و پرورش انتقال فرهنگ و پر کردن ذهن آدمی و شکل دادن به ذهن و رفتار او بر طبق الگوهای از پیش تعیین شده است که مرحله به مرحله و بصورت انعطاف ناپذیر انجام می شود
2-الگوی ارگانیستیکorganistic model
الف)-از لحاظ اجرا:علل و چگونگی رفتار شاگردان مبنا و محور است تا حدی که این الگوی به " الگوی شاگرد محور " معروف است.
ب)-مبنا: انسان ذاتا" فعال است و شایستگی و صلاحیت های لازم را دارد که باید برنامه ریزی شود تا ظهور یابد.
ج)-هدف: برنامه ریزی برای به ظهور رساندن توانییهای بالقوه ی انسان،توجه به نیازهای شاگرد،تاکیر برتجربه،تاکید بر کیفیت در مقابل کمیت،تاکید براهمیت فرایند آموزشی در مقابل محصول و نتیجه،تاکید بر شایستگی و صلتاحیت در مقابل محتوا.( ادامه دارد...
منبع: شعبانی ،حسن"مهات های آموزشی و پرورشی" روش ها و فنون تدریس،تهران،انتشارات سمت،چاپ سوم،1373. صص۲۵۵-۲۵۶-۲۸۲.
الگوی طرح درس سالانه
طرح درس سالانه یا طرح درس کلیفعبارت از این است که محتوای یک ماده درسی براساس اهداف و برای یک سال آموزشی،به مراحل و قدم های مناسب و مشخص تقسیم شود.برای تهیه چنین طرحی،باید در ابتدای هر سال تحصیلی بر اساس اصول معین،بین هدف های آموزشی و برنامه هفتگی ترتیبی اتخاذگردد که مجموعه فعالیت های آموزشی به موقع و بدون وقفه در طول سال تحصیلی انجام شود تا به نتیجه مطلوب برسد.
مراحل تنظیم طرح درس سالانه
نمونه فرم طرح درس یا طرح سالانه
(بصورت سه ماهه برای یک درس دو ساعته)
|
درس: |
پایه: |
سال تحصیلی: |
هدف کلی: |
|
ماه ها |
هفته ها |
روز و تاریخ جلسه |
فصل ها |
موضوع و عنوان درس: |
هدف ویژه درس: |
فعالیت های دیگر |
|
ماه فروردین |
هفته اول |
جلسه اول |
|
|
|
|
|
هفته دوم |
جلسه دوم |
|
|
|
| |
|
هفته سوم |
جلسه سوم |
|
|
|
| |
|
هفته چهارم |
جلسه چهارم
|
|
|
|
| |
|
ماه اردیبهشت |
هفته پنجم |
جلسه پنجم |
|
|
|
|
|
هفته ششم |
جلسه ششم |
|
|
|
| |
|
هفته هفتم |
جلسه هفتم |
|
|
|
| |
|
هفته هشتم |
جلسه هشتم |
|
|
|
| |
|
ماه خرداد |
ههته نهم نهم نهم |
جلسه نهم |
|
|
|
|
|
هفته دهم |
جلسه دهم |
|
|
|
| |
|
هفته یازدهم |
جلسه یازدهم |
|
|
|
| |
|
هتفته دوازدهم |
جلسه دوازدهم |
|
|
|
|
با توجه به این که سوالات امتحانی مبنایی ارزیابی وضعیت و ارتقاء تحصیلی دانش آموزان است و آن ها با قبول شدن در این آزمون ها فارغ التحصیل می شوند،ضرورت دارد دارای اعتبار باشند.آگاهی همکاران فرهنگی از معیارها و ملاک های ضروری در سنجش و طرح سوالات ، اولین و مهم ترین گام در این موضوع می باشد. لذا در زیر معیار ها و ملاک ها، جهت استفاده همکاران ارائه می شود.
سوالات درس...... ناحیه/منطقه.........مدرسه......نوبت.........نام طراح.......
جدول شماره1: ملاک ها ی فنی
|
ردیف |
موارد |
4 |
3 |
2 |
1 |
0 |
شماره سوال هایی که مورد در آن ها رعایت نشده است. |
|
1 |
سوالات باید از آسان به مشکل تنظیم شوند. |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
باید از انواع سوالات استفاده شود. |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
هر سوال باید بدون تکرار یک هدف آموزشی را بسنجد |
|
|
|
|
|
|
|
4 |
نمره هر سوال باید با جواب مورد انتظار متناسب باشد |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
در تدوین سوالات باید بودجه بندی وبارم بندی فصل های کتا رعایت شود. |
|
|
|
|
|
|
|
6 |
متن یک سوال نبایدراهنمای پاسخ آن یا سوالات دیگر باشد. |
|
|
|
|
|
|
|
7 |
سوالات باید باعبارتی صحیح و دقیق و روشن نوشته شده باشد. |
|
|
|
|
|
|
|
8 |
سوالات باید از متن کتاب درسی یا در چهارچوب محتوای کتاب طرح شده باشد. |
|
|
|
|
|
|
|
9 |
برای پاسخ سوالات انشائی باید دامنه و حدی در نظر گرفته شود. |
|
|
|
|
|
|
|
10 |
اهداف مهم آموزشی کتاب باید در کل آزمون مورد توجه قرار گیرد. |
|
|
|
|
|
|
|
11 |
باید توزیع بارم هر سوال با قسمت های مختلف پاسخ آن متناسب باشد. |
|
|
|
|
|
|
|
امتیاز 44 |
جمع امتیاز | ||||||
جدول شماره 2: رعایت سطوح حیطه شناختی
|
سطوح حیطه |
نمره ای که م باید اختصاص یابد (نمره ملاک) |
شماره سوال |
نمره ههاختاختصاص یافته |
انحراف از ملاک | ||||||||||||||||||||||||||||||
|
دانش |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
16 |
17 |
18 |
19 |
20 |
21 |
22 |
23 |
24 |
25 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
|
| |
|
فراگیری |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
کاربرد |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
تجزیه و تحلیل |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
ترکیب |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
ارزشیابی |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
|
مجموع انراف از ملاک |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||
|
=مجموع انحراف از ملاک -20=امتیاز | ||||||||||||||||||||||||||||||||||
جدول شماره3:مشخصات ظاهری سوالات امتحانی
|
ردیف |
موارد |
امتیاز | ||||
|
4 |
3 |
2 |
1 |
0 | ||
|
1 |
باید مشخصات سربرگ بطورکامل نوشته شود.شامل: 1-نام و نام خانوادگی2-نام درس3-رشته تحصیلی4-تاریخ امتحان5-ساعت امتحان6-مدت امتحان7-نوبت امتحان8-نام طراح9-تعداد صفحات. |
|
|
|
|
|
|
2 |
سوالات باید خوانا و تایپ شده باشد. |
|
|
|
|
|
|
3 |
وجود راهنمای تصحیح کامل. |
|
|
|
|
|
|
4 |
باید مجموع نمرات سوال ها با بمره اختصاص یافته به ورقه مطابقت داشته باشد. |
|
|
|
|
|
|
5 |
باید موارد منفی در سوالبا خط کشیدن زیر آن یا پر رنگ کردن آن مشخص شود. |
|
|
|
|
|
|
امتیاز |
جمع |
| ||||
جدول شماره4:ادبیات سوال
|
ردیف |
موارد |
4 |
3 |
2 |
1 |
0 |
شماره سوال هایی که مورد در آن ها رعایت نشده است. |
|
1 |
باید در متن سوالات غلط املایی وجود نداشته باشد. |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
باید از نشانه ها و مقطه گذاری ها بطور صحیح استفاده شود. |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
باید از جملات کوتاه و روان استفاده شود. |
|
|
|
|
|
|
|
4 |
باید از نکات دستوری در سوالات کاملا" رعایت شود. |
|
|
|
|
|
|
|
امتیاز |
جمع امتیاز |
| |||||
جدول شماره 5:امتیازات کسب شده از جدول های ارزشیابی
|
امتیازات کسب شده از جدول شماره (1) |
|
|
امتیازات کسب شده از جدول شماره(2) |
|
|
امتیازات کسب شده از جدول شماره(3) |
|
|
امتیازات کسب شده از جدول شماره(4) |
|
|
جمع امتیازات |
|
کارشناسی تکنولوژی و گروه های آموزشی متوسطه استان نام و نام خانوادگی ارزیاب:
گروه آموزشی:
تاریخ بررسی:
درس ششم فصل چهارم به روش همیاری
(اعضای تیم)
به این صورت که؛ ابتداءگرو ه ها راتشکیل می دهیم .تعداداعضای تمام گروهها باید یکسان باشند و افراد شماره گذاری شوند ،مثلا" 1-2-3-4-5 ؛- به هر گروه موضوع یک قسمت داده شود تا یاد بگیرند؛- سپس شماره های مشابه یک گروه شوند و بخش مربوطه را بترتیب به همدیگر توضیح دهند* ؛- در پایان برای ارزیابی ،آزمون فردی و گروهی انجام شودویا از هر گروه نمونه سوال پرسیده شود.
تعداد گروه با توجه به تعداد موضوعات و تعداددانش آموز کلاس باید تعیین شود.در این درس 5 گروه می تواند تشکیل شود.
فعالیت 14-4 وعوامل موثر بر انتخاب شغل را در آخر درس همه گروه ها انجام می دهند.و هر گروه علاوه بر یادگیری ،سوالات قسمت خود را مشخص می کنند.
تعداد گروه و نام گذاری گروهها با توجه به متن درس
1- گروه با هوش و با علاقه: موضوعات: علاقه و استعداد تا مثال نمونه سوم.
2- گروه کار برد:از نمونه سوم استعداد تا مهارت.موضوعات: تناسب استعداد و هوش با شغل ،فعالیت 15-4
3- گروه ماهر: قسمت مهارت.موضوعات: -مهارت یک بنا،مهارت معماران،مهارت های لازم برای یک مهندس ساختمان.
4- گروه مدیریت:موضوعات: مهارت های یک مدیر،مهارت دانشمند،محیط و شرایط اجتماعی
5- گروه آگاه: موضوعات: خویشتن پندار ،مثال و فعالیت16-4.
نمونه سوالات انشائی برای ارزیابی**
1- عوامل موثر در انتخاب شغل را نام ببرند.
2-چرا توجه به استعداد در انتخاب شغل مهم است؟
3-برای شغل پرستاری چهار استعداد نام ببرید.
4-رابطه هوش و استعداد را با شغل انتخابی بنویسید.
5-برای شغل رانندگی و معلمی 4 استعداد بنویسید.
6-برای یک مهندس ساختمان 4 مهارت بنویسید.
7-مهارت های لازم برای یک مدیر را بنویسید.
8-منظور از خویشتن پنداری چیست؟
9- تاثیر محیط و شرایط اجتماعی را بر انتخاب شغل از طریق مثال بنویسید.
*- تشکیل گروه در دو مر حله می تواند انجام گیرد.
مرحله اول
|
1-2-3-4-5 |
|
1-2-3-4-5 |
|
1-2-3-4-5 |
|
1-2-3-4-5 |
|
1-2-3-4-5 |
|
2-2-2-2-2 |
|
1-1-1-1-1 |
|
3-3-3-3-3- |
|
4-4-4-4-4 |
|
5-5-5-5-5 **- همکاران می توانند سوالات تستی(عینی) تهیه کنند.که در زیر یک نمونه از درس ششم فصل چهارم مطالعات آورده می شود. این سوالات می تواندُهم در روش کارآیی تیمی و هم در روش اعضای تیم ِ به کار رود. درس ششم مطالعات اجتماعی جواب ها خدشه نداشته باشد 1- صحیح و یا غلط بنویسید.1نمره الف- علاقه اولین شرط انتخاب شغل است.( ) . ب- مهارت یک مهندس پیچیده تر از مهارت یک مدیر است.( ) ج- هر شغلی استعداد و توانایی های ذهنی و حسمی خاصی را می طلبد.( ) د- عدم توافق خانواده ،در صورتی که فرد به شغل خود علاقه داشته باشد، تاثیری در موفقیت ندارد.( ) 2-جای خالی.1نمره الف- تصوری که فرد با زندگی در اجتماع از خود واز آنچه باید شود بدست می آورد...............می گویند. ب- دانشمندان با ............و ...............کار می کنند. ج-شغلی که فرد انتخاب می کند اگر با تصور او از خودش منطبق نباشد فرد خود را مغبون احساس می کند و به شغل خود ................می شود. 3- چهار مهارت برای مهندس ساختمان:نمره2 الف- ب- ج- د-
4- چهار مهارت برای یک راننده:نمره2 الف- ب- ج- د-
5-بلی و یا خیر بنویسید.نمره1 الف- شغل کارگری به هوش بالا نیاز دارد.( ) ب- یک بازاری برای موفقیت باید روحیه حسابگری و مال اندوزی داشته باشد( ) ج- یک کارگر باید توانایی جسمی و روحیه کار تکراری را داشته باشد(....................) د-موفقیت در شغل نیازی به تناسب شغل با هوش ندارد.(...........) 6-چهار استعداد برای یک پرستار:نمره1 الف- ب- ج- د-
7-مهارت های لازم برای یک مدیر:نمره 2 الف-
ب- _________________________________________________________________ نام و نام خانوادگی: نام گروه: نمره: نمره گروه:
اعضای گروه: 1- 2 - 3- 4- 5- بالاترین نمره: پایین ترین نمره: میانگین نمره اعضاء:
|
نتایج مسابقات آزمایشگاهی فیزیک در سطح مدارس ناحیه (2) تبریز در سال 88-89
|
نام |
نام خانوادگی |
نام مدرسه |
نمره کتبی |
نمره عملی |
نمره کل |
|
فاطمه |
قدیمی |
فخریه |
13 |
60 |
73 |
|
مهسا |
نجائی |
فخریه |
7 |
50 |
57 |
|
فاطمه |
مقنی |
فخریه |
10 |
45 |
55 |
|
فهیمه |
حسینی |
سمیه |
9 |
45 |
54 |
|
الهام |
دهقانی |
فاطمه الزهرا |
8 |
42 |
50 |
|
سارا |
دگمه چی |
سمیه |
4 |
40 |
44 |
|
سعیده |
محمد نبی |
سمیه |
8 |
35 |
43 |
|
پریا |
کباری |
فخریه |
9 |
25 |
34 |
|
رعنا |
خلفی |
محدثه |
8 |
22 |
30 |
|
فرناز |
رهبران |
سمیه |
8 |
20 |
28 |
|
سودا |
زینالی |
محدثه |
7 |
20 |
27 |
|
مریم |
حیرتی |
شهید زمرد |
5 |
21 |
26 |
|
مریم |
نجفی |
حضرت معصومه(س) |
8 |
18 |
26 |
|
زیبا |
فیروزی |
محدثه |
8 |
17 |
25
|
|
مریم |
زارع نژاد |
شهید زمرد |
6 |
15 |
21
|
|
فاطمه |
عبدی |
حضرت معصومه(س) |
3 |
13 |
16
|
نتایج مسابقات آزمایشگاهی فیزیک در سطح مدارس ناحیه (2) تبریز در سال 88-89
|
نام |
نام خانوادگی |
نام مدرسه |
نمره کتبی |
نمره عملی |
نمره کل |
|
سید احمد |
هاشمی |
فردوسی |
8 |
45 |
53 |
|
پوریا |
سعادت |
فردوسی |
4 |
48 |
52 |
|
فرزاد |
فضلی |
فتح المبین |
9 |
37 |
46 |
|
علی |
زاهدی |
فردوسی |
14 |
26 |
40 |
|
رامین |
محمدیان |
معنوی |
8 |
24 |
32 |
|
سید رضا |
سیدی اکرم |
فردوسی |
10 |
18 |
28 |
|
محمدرضا |
احمدزاده |
فتح المبین |
7 |
18 |
25 |
|
صابر |
محمدیان |
معنوی |
8 |
15 |
23 |
|
هومن |
قرار |
فردوسی |
6 |
14 |
20 |
|
علی رضا |
موسوی |
خوارزمی |
8 |
12 |
20 |
|
مصطفی |
نیک کام |
حافظ |
4 |
14 |
18 |
|
فرزاد |
شیرینور |
حافظ |
8 |
10 |
18 |
|
رضا |
خلیلی |
فردوسی |
8 |
10 |
18 |
|
رضا |
بوداغی |
حافظ |
4 |
10 |
14 |
|
محمود |
میرزاپور |
خوارزمی |
1 |
10 |
11 |
بسمه تعالي
نام هنرستان : تلاش سال تاسيس : 1383 نوع ( دولتي – دخترانه)
شرح مختصري از تاريخچه هنرستان :
هنرستان تلاش در سال 1383 با تعداد 18 كلاس درس و 9 كارگاه و 12 اتاق اداري در 4 طبقه تاسيس گرديد.هنرستان در روز پنجم مهر 1383توسط معاون و عمراني وزير آموزش و پرورش ، جناب آقاي افشاني با حضور امام جمعه محترم شهر تبريز آيت ا... مجتهد شبستري ، مدير كل نوسازي مدارس و روساي نواحي پنچگانه آموزش و پرورش ، مديران مدارس متوسطه ناحيه 2 همكاران افتتاح گرديد.
به نام خدا
تعلیم وتربیت نسل جوان نیازمند شناخت اهداف وتعیین راهبردها وروش های متناسب وعملی برای تحقق آن است. مسئولیت پذیری ، تعهد ، پای بندی به مبانی اخلاقی؛ رعایت حقوق بشر،قانون گرای،احترام به حقوق دیگران،آزاد اندیشی،
مقابله با زورگویی ، کسب علم ، کسب مهارت در زمینه های شغلی ، کسب مهارت در روابط اجتماعی و...از اهداف اصلی اموزش وپرورش است.بعبارت دیگر؛ تربیت ابعاد عقلی، دینی، جسمانی، واجتماعی دانش آموزان از اهداف تعلیم و
تربیت رسمی است.بکار گیری راهبردها وروش های علمی به منظور تحقق اصول واهداف فوق ضرورت دارد.آگاهی از
اهداف وروش های علمی و بکارگیری آنها، نیازمند نیروهای آگاه ، دلسوزو کاردان و در یک کلمه «افراد تربیت شده» است. این نیروها باید در یک محیط و جو مساعد با بر نامه ریزی مدبرانه بصورت یک فرایند از شروع تا انتها ی سال
تحصیلی به امرتربیت بپردازند.بنابراین؛شناخت اهداف و روش ها،برنامه ریزی وپشتکار در طول سال تحصیلی ضرورت دارد.
برنامه ریزی برای موفقیت وپیشرفت تحصیلی با توجه به واقعیت ها وجلب همکاری نیروهای آموزشی و اجرای واولیای دانش آموزان وخود دانش آموزان است.بنابراین مدیر و کادراجرای ومعلمان و اولیاء باید وظایف خود راانجام دهند و
الا انتظار اثربخشی وموفقیت انتظار بیهوده ی خواهد بود ؛ که البته هماهنگی ، نظارت ، هدایت واصلاح امو ربر عهده مدیریت است .در این راستا با توجه به وضعیت سال تحصیلی 87-88؛به جهت بهبود و کارآیی سال آینده به جمع بندی نظرات معلمان پرداختیم . این بررسی از آن لحاظ ضرورت دارد که درسال پیش حوادث وبی انضباطی های زیادی روی داد که موجب افت تحصیلی و استرس ونگرانی های برای کل مجموعه گردید.مواردی از قبیل:- تفاوت مدیریت و معاونان در نحوه ی رفتار با تاخیر ها اول صبح؛- در گیری فیزیکی بین معاونان و دانش آموزان ( دانش آموز رستمی وفرهاد جعفری )؛-موضوع موبایل در سوم ریاضی؛- تلاش برای تقلب در امتحانات؛-بی برنامه گی و گاهی دلسردی معاون پرورشی؛- گله گزاری کادر پشت سر هم؛-موضوع اول پنج و افت شدید در این کلاس؛- استرس معلمان موقع رفتن به کلاس؛- تصمیم غیر متعارف و غیرعملی در شورای دبیران مبنی بر اخراج هر دانش اموزی که از کلاس اخراج می شود؛ غیبت ها و دیرکرد های مکرر بسیاری از دانش آموزان و عدم مشارکت اولیاء د ر پیشرفت مدرسه وفرزندان خودو......بنابر این نظرات همکاران را در مورد مسائل مدرسه جهت برنامه ریزی برای کاهش مسایل و مشکلات جاری بصورت جداگانه جمع بندی و در ذیل ارائه می نمایم . باشد که کمکی هر چند ناچیز کرده باشیم.
نظرات همکاران در مورد مسایل ناشی از مدیریت
|
مدیریت | |||
|
پیشنهادات |
حیطه |
اشکالات | |
|
- دقت در ثبت نام –عدم ثبت نام افراد سوئ سابقه- گرفتن تعهد از دانش آموز- تعهد اخلاقی ، درسی و انضباطی موقع ثبت نام – گرفتن تست موقع ثبت نام –استفاده از مشاوره موقع ثبت نام - - دوری از افراط وتفریط در برخورد با بی انضباطی -مشخص نمودن موارد بی انضباطی - طوری رفتار شود که دانش اموز بداند مدیر به مسایل رفتاری آنها آگاه است. - تبین وظایف مبصرین - گرفتن تعهد در دو برگه از والدین موقع ثبت نام - برخورد جدی و اخراج افراد بی انضباط بخصوص در اوایل سال برای عبرت دیگران - گماردن افراد امین از دانش آموزان برای گزارش مسایل انضباطی کلاس
-برگزاری اردوهای تفریحی فرهنگی- استفاده از افراد متخصص در مراسم های مختلف برای صبحت- جدیت در مراسم های مختلف برای ایجاد نشاط |
دانش آموزان |
- کم دقتی موقع ثبت نام -بی توجهی به انضباط سابقه در موقع ثبت نام - توجیه نکردن اولیائ ودانش آموز در موقع ثبت نام -نرمش بیش از حدو عدم قاطعیت -نامشخص بودن موارد ورفتارهای بی انضباطی - سهل انگاری وشل گیری ودر نتیجه عدم واهمه دانش آموز از مدیر - حمایت بی حد از دانش آموز - عدم تنبیه وندادن تذکر - کم توجهی به رفتارها در طول سال تحصیلی - ضعف مقررات در برخورد با بی انضباطی -عدم تشویق موارد اموزشی واخلاقی بصورت مادی ومعنوی- استفاده نکردن از کارشناسان مسایل مختلف- عدم برگزاری جشنواره واردوهای مختلف | |
|
- نظارت ؛مشخص نمودن وظایف ومحدوده کارو ایجاد هماهنگی از طریق گفت وگوی دوستانه ویا قانونی
- انتخاب معاون از افراد جوان و باانگیزه برای مسایل انضباطی |
معاونان |
-عدم هماهنگی معاونان و عوامل اجرایی - مشخص نبودن وظایف معاونان وعوامل اجرایی بصورت مجزا ومشخص - ناهماهنگی در برنامه ها - عدم حضور عوامل اجرایی در دفتر خود ویا در سالن برای هدایت ورسیدگی بموقع | |
|
پیشنهاد:در اول سال تحصیلی موارد زیر به تعهدات دانش آموز واولیاء توامان اضافه شود: - ممنوعیت موبایل -ممنوعیت تسبیح،انگشتر،زنجیر گردن وشال گردن - ممنوعیت جویدن آدامس وخوردن غذا ومیوه در کلاس - ممنوعیت هر گونه تاخیر در اول وقت. - انجام تکالیف و اماده کردن درس تذکر: درصورت عدم رعایت مدرسه در اخراج دانش آموز مختار است. |
معلم |
- دخالت ندادن معلم در نمره انضباط – حمایت نکردن از معلمان- تشویق نکردن معلمان پر تلاش - عدم تنبیه افراد اخراجی | |
|
محیط فیزیکی |
- زیاد بودن تعداد دانش آموز د رکلاس – غیر بهداشتی بودن کلاس ها : مثل نوشته های روی دیوار ها وصندلی ها وآشغال های مانده از روز های قبل- ناهنجاری های صوتی در بیرون وحیاط مدرسه- نبود ابزارهای کنترل -
| ||
|
اولیاء |
-ارتباط کم با اولیاء-عدم اطلاع اولیاء از وضعیت فرزند از لحاظ...- عدم حمایت از اولیائ در مدرسه- عدم تنظیم برنامه منظم برای اولیاء وحضور آنهاو..
| ||
|
معاون | |||
|
پیشنهادات |
اشکالات | ||
|
- عمل به گفتار وثبات در طول سال-برخورد متناسب وجدی وقاطع با موارد بی انضباطی- حضور در مل وسالن ونظارت جدی وهمه جانبه بر امور-هماهنگی با همدیگر و مدیرو کادر اجرای – جدیت در حضور وغیاب و دیرکردها و تعیین پیامدها- تبین مبصرین از وظایف خود وعمل به آن در زمان خود- قاطعیت به حدی که دانش آموز ارجاعی متوجه بشود.حمایت از معلمان وتشویق تلاش گران- دخالت دادن معلم در نمره انضباط- تعیین مراتب عمل در برخورد با بی انضباطی ها |
-عدم جدیت – عدم تبیه ودر نتیجه تشویق شدن سایر بی انضباط ها – جدی نبودن در اجرای آیین نامه انضباطی – عدم قاطعیت – عدم توجیه مبصرین برای ایثجاد نظم – بی برنامه گی و غیر مدون بودن معاون پرورشی و ایجاد بی نظمی- مشخص نبودن وظایف و در نتیجه عدم احساس مسئولیت –روش های تکراری وخسته کننده- عدم حضور در دفتر کار برای رسیدگی به وضعیت دانش آموزان بی انضباط و یا هر دانش اموز مراجعه کننده-عدم قاطعیت ودر نتیجه عدم واهمه دانش آموزان از ارجاع به معاونت وحتی شاکی شدن افراد بی انضباط- افراط وتقریط در برخوردها- ناهماهنمگی در عملکرد معاونان با دهم ومعاونان با مدیر- عدم رسیدگی جدی به دیر کردها وغیبت ها –عدم حمایت از معلمان تلاش گر – تشویق نکردن دانش اموزان با اخلاق ومنضبط –عدم نظارت جدی وآگاهی ندادن به دانش آموزان که آنها بر امور نظارت کامل دارند و در نتنیجه با بی انضباطی ها برخورد جدی خواهد شد- عدم ثبات در عملکرد در طول سال- رها کردن سالن در مواقع تردد- ناتوانی از ایجاد هماهنگی با کادر اجرایی واموزشی- دقت نکردن در تقسیم کلاس ها | ||
|
معلم | |
|
پیشنهاد |
اشکالات |
|
- میانه روی در رفتار وگفتار- خودار از گفتارورفتار رکیک وناسنجیده- تحمل وگذشت- هماهنگی با همکاران برای توافق در مورد اصول وبرخورد ها – اعتماد به نفس-احترام به دانش اموز وگذشت موارد جزئی-قاطعیت- امتحان واقعی و عدالت در نمره و رفتار و گفتار با همه-ارتباط با اولیاء – گزارش موارد تخلف و رفتاری به معاونان- مدیریت زمان –مطالعه و افزایش بار علمی و تبین وتسلط بر درس – خودداری از حاشیه در کلاس-تذکر دادن عمومی به کلاس در مورد اخلاق ورفتار-رعایت اصول اقتدارو دوری از خشونت- ورود قبل از دانش آموز وخروج بعداز دانش آموز( وتوافق در مورد افزایش میزان زنگ سیاحت)- تقویت قدرت بیان- صحبت دوستانه با دانش آموزان- رعایت ادب واحترام |
افراط وتفریط در نظم ودر نتیجه ناهماهنگی بین معلم ها-برخورد های نامناسب بصورت کلامی و فیزیکی- شوخی ورفتار نامناسب- بضی بنگاه داری ودعوت دانش آموزان به بنگاه های خصوصی ونگاه سفره ی نان به دانش اموزان ضعیف- وضع ظاهر – شلختگی- طرح موضوع و تدریس وحاشیه روی- عدم اشنایی و یا رعایت حداقل اصول اولیه- عدم قاطعیت- جدی نگرفتن کلاس – تن صدا- عدم مدیریت زمان- نا اگاهی و تخریب همکار ویا عکس العمل مثبت به تخریب همکار توسط دانش اموز-تبعیض –عدم رعایت تخصص در تقسیم درس ها- عدم مهار در درس و مدیریت کلاس- عدم اطلاع دادن وضعیت دانش اموزان به معاونان و اولیاء-مشکلات مادی و نارضایتی و یا مشکلات خانوادگی- دیر رفتن و زود آمدن از کلاس- تذکر ندادن موارد به دانش اموزان-گیر دادن و تخریب حتی در موارد کوچک-استفاده نکردن از تشویق- |
موضوع :انضباطDiscipline
(5)
مقدمه
رفتار ها و منشاء و عومل تاثیرگذار رفتارها متعدد هستند.بعبارت دیگر؛رفتار انسان تحت تاثیر عوامل مختلف اجتماعی و زیستی شکل می گیرد که در بند چهارم بحث تنها بضی از رفتارها یی که دانش آموزان انجام می دهند بیان گردید .در این مقوله تاثیر عملکرد و رفتارهای معلمین بر ایجاد رفتارهای دانش آموزان مطرح می شود. به بیان دیگر، منشاء بعضی از رفتارهای ناه9نجار دانش آموزان به عملکرد و رفتارهای خود معلم برمی گردد، لذا در صورت که کعلم بتواند در رفتارهای خود تجدید نظر نمایید بطور نسبی رفتارهای دانش آموزان نیز اصلاح و بهتر خواهد شد.
ب)-عوامل مرتبط با معلم:(19)
1- عوامل رفتاری: تحقیر دانش آموز،اجرای مقرات خشک و افراطی،تنبیه غیر منطقی،توجه خاص به عده خاصی از دانش آموزان و عدم توجه به سایرین،تشویق های مبالغه آمیز و مکرر،صحبت خصوصی با برخی از دانش آموزان، عدم توجه به سایرین،عدم توجه به اختلافات فردی دانش آموزان،عدم توجه به کوشش های دانش آموزان،تهدید به کم نمره دادن،بد اخلاقی ، شوخی های بی مورد و یا بیش از حد جد بودن ، برخورد های منفی و کم توجهی به رفتاهایی مثبت.
2-ابهام در معیار ها و مقررات کلاس درس: نا آگاهی دانش آموز از مقررات،معین و شفاف نکردن مقررات، استفاده از تذکرات منقی و یا عمل با توجه به تصورات قبلی، تکرار نکردن و یاد نگرفتن مقررات توسط دانش آموز،بیان نکردن انتظارات توسط معلم در اول کلاس ، محدود و نبودن مقررات( بهتر است تعداد پنج و یا شش مورد باشد چون اگر بیش از این باشد دانش آموزان نمی توانند به خاطر بسپارند).
3- رفتار های مرتبط با آموزش: عدم آمادگی برای تدریس،نداشتن طرح قبلی برای درس و اداره ی کلاس، بی علاقگی و نارضایتی از کار خود،بی علاقه بودن به سر نوشت دانش آموزان، جدی نبودن در اجرای وعده ها، کم توجهی به بررسی و پی گیری تکالیف، کم توجهی به پرسش های مستمر،کم اطلاعی از وضعیت جسمی و روانی دانش آموزان، تهدید به کم نمره دادن و یا مردودی دانش آموز،،ترس از اشتباه و عدم اقرار و اعتراف به اشتباهات خود، نا آشنای به روش های فعال تدریس، استفاده از روش های سنتی و سخنرانی، زدگی از کار خود به دلیل رفتارهای نامناسب دانش آموزان ، ایجاد این تصور که تلاش مضاعف نیز بی فاعده است و تاثیری در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ندارد، دلسردی به دلیل بی توجهی دانش آموزان به درس و معلم.
ج)عوامل مدرسه:
ادامه دارد
زیر نویس:
19- همان ،صص180-182.
سوال ها وجواب های
جامعه شناسی سال سوم انسانی
استخراج :
بهروز نوروزی
سال تحصیلی
88-89
فصل اول
هویت
این فصل شامل هفت درس است که عبارتنداز:
- درس اول: نقش موقعیت درهویت یابی
- درس دوم: نقش دیگران درهویت یابی ما
- درس سوم: نقش روایت درهویت یابی ما
- درس چهارم: ویژگی های بهتر برای تعریف خود
- درس پنجم: ویژگی های ایرانی
- درس ششم: روایت های تعریف ایرانی
- درس هفتم: ایران دوستی واحساس مسئولیت
درس اول :نقش موقعیت درهویت یابی
سوالات:
1- موقعیت چیست؟ مثال بنویسید.(دانش – کاربرد)
2- تاثیر موقعیت را بر هویت فرد بیان کنید.( درک وفهم)
3- موقعیت ها به لحاظ اهمیت به چند دسته نقسیم می شوند؟همراه با مثال بیان کنید.( ترکیب)
4- چرا بزرگسالی برای کودک مهم تلقی می شود؟( درک وفهم)
5- چرا رفتن به دانشگاه برای یک دانش آموز مهم تلقی می شود؟( درک وفهم)
6- هویت را تعریف کنید.( دانش)
7- ویژگیهای پایدارهویت راتوضیح داده ومثال بنویسید.
8- چرا دختر یا پسر بودن از ویژگیهای پایدار هویت است ؟
جواب ها:
1 - شرایط ومحیطی که خود را باآن می شناسیم ،موقعیت ما محسوب می شود.برای یک دانش آموزکلاس درس ، جایگاه اودرکلاس درس ، معلم ، معاون و... بخشی از موقعیت او محسوب می شوند.
2 - موقعیت هاامکانات متفاوت ومتنوعی رابرای فعلیت بخشیدن به خودوشناخت خود فراهم می کنند.باتوجه به امکانات موقعیت ،اگرفردامکان فعالیت داشته باشد برموقعیت تاثیر می گذاردوخودرا فعال می شناسد واگر به هردلیل امکان فعالیت نداشته باشد بتدریج منفعل وخود رامجبور تلقی می کند. بعلاوه موقعیت های متناسب ومتنوع وجدید،امکانات متفاوتی رادر اختیارفرد قرارمی دهندوبه شناخت جهان ومحیط پیرامون وخود فرد کمک می کنندوهویت را شکل می دهند.
3- الف )- اهمیت موقعیت به علت اعتقاد فردبه اینکه امکانات بیشتری رابرای فعلیت بخشیدن ونشان دادن خود فراهم می کند مثل اشتغال فرد که باعث نشان دادنوفعلیت بخشیدن فرداز لحاظ مهارت، تخصص وعیره میشود.ب)- اهمیت موقعیت بخاطرتاکیدجامعه برآنها وتجربه خودفرد. مثل مهم بودن بزرگسالی برای کودک.ج)- اهمیت موقعیت ها بخاطرکارهای که فرد در آینده می خواهد انجام بدهد. مثل رفتن به دانشگاه.
4-از گفته های بزرگترها در دوره کودکی وبعلاوه تجربه کرده که بزرگسالان بسیاری از کارها را می توانند انجام دهند که کودک نمی تواند.
5- تاکید جامعه ومهم بودن در جامعه وبعلاوه بسیاری ازکارهای که در آینده می خواهد انجام دهد منوط به رفتن به دانشگاه است.
6 - مجموعه از تفاوتها وتمایزهایی که فرد درموقعیت های مختلف ودر مقایسه با دیگران ،خود را با آنها شناخته ومورد تایید دیگران قرارگرفته است.
7- الف )-ویژگیهای که در موقعیت های بیشتری مورد تاکید قرار می گیرد مثل پسر یا دختر بودن،یا نژاد در جوامع دارای تبعیض نژادی .ب)- ویژگیهای مربوط به موقعیتهای که بخش عمده ای از زندگی فرد درآن سپری شده است. مثل نقش های شغلی که که فرد خود رابا ویژگی های آن شغل می شناسد.
8- چون در موقعیت های مختلف مبنای برای تمایز محسوب می شوند.
اصطلاحات :
هویت – خود –موقعیت –تبعیض نژادی – ویژگی های پایدار –موقعیت های مهم
Identity- Self – Situation- RacialDiscrimination-Constantly characteristics- Important situation
درس دوم : نقش دیگران در هویت یابی ما
سوالات:
1. عوامل موثر در هویت یابی فرد « ما» رانام ببرید.
2. تاثیر مقایسه و وجوه تمایز بخش را در شناخت خود بیان کنید.
3. در چه زمان وموقعیتی ، مااز واژه ایرانی ومسلمان برای تعریف هویت خود استفاده می کنیم.؟
4. تایید دیگران چه تاثیری بر شکل گیری وتثبیت هویت فرد،گروه وکشورها دارد؟مثال نیزبنویسید.
5. آثار گفت وگو رادرهویت یابی (افراد یا کشورها) بیان کنید.
6. گفت وگو در چه حلت ووضعیتی مفید و منجر به اقناع می شود؟
7. چه افراد (ویاچه کشورهای )در گفت وگو برای هویت یاب یموفق هستند؟مثال بنویسید.
8. تاثیر قدرت را در شکل دهی وتثبیت هویت را بیان کنید.
9. چه کسانی در بیان تفاوتها موفق هستند ومی توانند هویت خود را تثبیت کنند؟
جوابها:
1- مقایسه خود بادیگران وتوجه به وجوه تمایزبخش؛ تایید دیگران ؛-گفت وگو استدلال ؛-قدرت،وروایت.
2- توجه به تفاوت وهویت ، نتیجه مقایسه است.افراددرهرموقعیت برای شناخت خود وشناساندن خود وتعریف خود وپی بردن به هویت خود؛ به تفاوتها؛ وجوه تمایزبخش ومقایسه خود بادیگران می پردازندوبابکاربردن واژه «من » و«ما» مرز وتمایزخود رابادیگران نشان می دهندوهویت خود راتحقق می بخشند.مثل من ایرانی،ما مسلمان.
3- درموقعیت جهانی ودر مقایسه خود با ملت های دیگرخود رابه عنوان ایرانی ودرمقایسه باادیان ومکتب های دیگر،خودرامسلمان می نامیم.
4- تاکید برتفاوتها وتمایزها وبرتری ها، خود بخودبه هویت یابی وتثبیت هویت منجر نمی شود بلکه این تفاوتها وتمایزات باید واقعیت داشته باشد ومورد تایید دیگران واقع شود.مثل:تاکید وتصوری کشوری درمور برتری وصلح طلبی خود که اگر رفتاری داشته باشدکه براساس آن جنگ طلب تلقی شود این هویت برای او تثبیت نمی شود.
5- گفت وگو به دلایل زیرموثر است:- دست یابی به تایید دیگران منوط به گفت وگو است.- فهم و شناخت اینکه آیادیگران هویت ماراقبول کرده اند یا نه وابسته به گفت وگو است.- ارائه دلایل وشنیدن دلایل برای قانع شدن وقانع کردن وابسته به گفت وکو است.
6- درموارد زیر:الف )-در صورتیکه طرفین براستدلال تکیه کنند وافکارخود رابرای یکدیگرتوضیح دهندواگر سخن طرف مقابل درست ومنطقی بودآن رابپذیرند.ب)-داشتن باورها وارزش های مشترک که باعث می شود طرفین استدلال همدیگر رابهتر فهمیده وبهتر یکدیگر راقانع کنند.مثال : دو دینداری که درباره اینکه نشانه دینداری پای بندی به اعمال ومناسک ظاهری ویا اینکه دینداری موضوع شخصی ودرونی است باهمدیگر اختلاف دارند ،بهتر است اول مبانی خود را مشخص وسپس نشانه ها را مشخص کنند.
7- همان جواب سوال شماره 6
8- قدرت به دلایل زیر موثر است :- موضع نابرابر افراد وگروه هابه دلیل تواناییهای بعضی در قبولاندن نظر خودوبکارگیری بهتر از واژه هاوقواعد تفکرواستدلال وکلمات.- اعتبار بیشتر افراد وگروه های که در نقش های مهمتری قرارگرفته اند مثل پزشک نسبت به بیمار وپلیس نسبت به متهم.- تحمیل نظروهویت خود به دیگران ورد استدلال ودلایل طرف مقابل به دلیل زور وتوانایی بیشتر در زورآزمایی.
9- کسانی که به دلیل توانایی وقدرت بیشتر می توانند نظر خود رابه دیگران بقبولانندواز قبول سخن طرف مقابل سرباززنند وبه طرف نوعی زورآزمایی میل می کنند ، سهم بیشتری دارندومی کوشند برتفاوتهایی که به نفع آنهاست، تاکید کنند.کسی که بتواند گفت وگو درموردتفاوتها، وتوافق برسرآنهارا درجهت ادعاهای خود شکل دهد، می تواندهویت مورد نظرخودرابرای خودیا دیگری تثبیت کند.مثل افریقای جنوبی که رنگ پوست تفاوت تلقی می شدوسفیدها با استفاده اززورآن رابه سیاه ها قبولانده بودند.
اصطلاحات :
- دیگران – قدرت –مقایسه – وجوه تمایزبخش –گفت وگو-اقناع
Others-Power-Comparative-Distingush characteristic-Dialogue-Satisfy
درس سوم: نقش روایت در هویت یابی
سوالات:
1- ما از ویژگی های افراد و گروه های که با آنها زندگی نکرده ایم ، چگونه اطلاع پیدامی کنیم ؟مثال بنویسید.
2- روایت چیست ؟
3- روایت در شناخت گذشتگان، معاصران ، آیندگان وخود(هویت) چه نقشی دارد؟ مثال بنویسید.
4- نقش روایت (مانند روایت ادیان،علم وسیاستمداران )را در شناخت آیندگان بیان کنید.
5- روایت ونمادهای واسطه ای (کلمات وژست ها) در جریان گفت وگوی افراد در شناخت آ نهاچه تاثیری دارد؟
6- انواع مهم روایت ها نام ببرید.
7- طبقه بندی روایت ها رابراساس نوع نمادها ونشانه ها بنویسید.
8- طبقه بندی روایت ها را براساس میزان ساختگی یا واقعی بودن آنها بنویسید.
جوابها:
1- ما بخش عمده ای ازشناخت خویش رادر باره ی خود، دیگران وجهان،بطور مستقیم ویا غیر مستقیم ازطریق گزارش هاونقل های دیگران بدست می آوریم.زبان ،نشانه ها ونمادها یی که واقعیت را از طریق آن ها می شناسیم در نوع شناخت ما تاثیر دارند.بری مثال: رسانه ها وگزاشگران اینکه از یک واقعه بعنوان جنایت یا مقاومت یاد کنندشناخت متفاوتی می دهند.نمونه ی این امر،نوع برخورد باانتفاضه ی فلسطین است که می توان آن رانوعی مقاومت مشروع دانست واز آن دفاع کرد یا بعنوان تروریسم آن را محکوم کرد.
2- آنچه در قالب گفتارونوشتار وسایر صورت های نمادی بر ما عرضه می شود وما رااز امری مطلع می سازد؛با عنوان روایت شناخته می شود.که ما از طریق آن ها واقعیت ها را می شناسیم.
3- روایت در شناخت مااز دیگران نقش محوری دارد.مااز طریق روایت مطلع می شویم که چه کسانی با چه ویژگیهای در گذشته زندگی کرده اند، معاصران ما چه کسانی هستند وچه ویژگیهای دارند وآیندگان چگونه اند وچگونه زندگی خواهند کرد.بعلاوه ،روایت ها حتی در تصویری که ما ازخودمان داریم،نقش مهمی ایفا می کنند.مثال :اقدامات واخلاق کوروش وداریوش؛ تصور ما از امریکائیها وانگلیسیها؛- شناخت ما ااز خودمان اصفهانی ها وشیراز یها.
4- روایت ها تنها وسیله کسب اطلاعات در باره آیندگان واوضاعی که در آینده پیش می آید، می باشند.روایت ادیان در باره ی آینده وموعودی که خواهد آمد، پیش بینی های علمی ووعده های سیاستمداران درباره آینده بهتر، همگی روایت های هستند که تصور ما را ازآینده و آیندگان می سازند.
5- طرف های گفت وگو در جریان گفت وگوباهمدیگر،از طریق روایت های که ارائه می کنندبه یکدیگر شناخت پیدا می کنند.کلمات وژست های که دراین شرایط از آنها استفاده می کنیم واسطه ای معرفی ما به دیگران هستند؛به تناسب معنای کلمات برای دیگران ومعنای که می رسانندما را معرفی م کنند.کلمات ما در اختیار ما هستند اما اینکه چه معنایی برای دیگران دارند در اختیار مانیستند.
6- الف)- روایت های صوری باتوجه به نمادها ونشانه ها ب)- روایت ها برمبنای ساختگی یا واقعی بودن آنها.
7- روایت هابراساس نمادهاونشانه هابه روایت های گفتاری ، نوشتاری ، بصری،ازجمله نقاسی ،عکاسی، فیلم ، مجسمه و...تقسیم می شوند.روایت های گفتاری ونوشتاری نیز به سبک های مختلف نوشتاری وگفتاری مانند شعر،رمان،داستان تقسیم می شوند.نقاشی وروایت های بصری نیز سبک ها ومکاتب مختلف دارند.
8- روایت ها برمبنای ساختگی یا واقعی بودن نیزطبقه بندی می شوند. تاریخ دربرابر رمان،گزارش علمی دربرابرافسانه واسطوره بر حسب میزان ساختگی بودنشان از هم متمایز می شوند.
اصطلاحات :
روایت – نماد- گذشتگان ،معاصران ،آیندگان – انواع مهم روایت
Narrative-Symbol-Ancients,Contemporary,Futurs -Kinds of the most important narratives.
درس چهارم: ویژگیهای بهتر برای تعریف خود
سوالات:
1- انواع ویژگیهای که افراد خود را باآنها تعریف می کنند نام ببرید.
2- رابطه نقش وعضویت در گروه با تعریف فردازخود رابیان کنید
3- درچه مواردی فرد خود راباویژگیهای جسمانی ونسب ونسبت تعریف می کند؟
4- چه زمانی فرد با ویژگیهای روانی وذهنی تعریف می شود؟
5- در چه زمانی فرد خود راباویژگیهای اخلاقی تعریف می کند؟
6- فرد چه موقع خودرااز طریق مالکیت تعریف میکند؟
7- رابطه مصرف را با هویت یابی بیان کنید.
8- امروزه دلیل رواج مصرف برای هویت یابی چیست ؟
9- دلیل توجه وپیروی از مد چیست؟
10- علل توجه به مصرف برای هویت یابی چیست؟
11- در چه مواردی تولید گری وخلاقیت برای هویت یابی یا تعریف خود بکار می رود؟
12- درمورد ویژگیهای انتسابی واکتسابی هویت یابی توضیح ومثال بنویسید.
13- منظور از مصرف گرایی چیست؟چگونه شیوع می یابد وبه نفع کیست؟
14- پیامدهای تاکید بر خلاقیت را برفرد بنویسید.
15- پیامدهای تاکید بر خلاقیت را برجامعه بنویسید.(جوامع خلاقیت محور چه جوامعی هستند؟)
16- نقش خلاقیت را درجوامع پیشرفته بیان کنید.
17- چه کسانی درجامعه تحول وتغییر ایجاد می کنند؟
جوابها:
1- نقش وعضویت در گروه – نسب ونسبت – ویژگیهای جسمانی – ویژگیهای ذهنی وروانی – ویژگیهای ااخلاقی – مالکیت- مصرف- ویژگیهای اکتسابی وانتسابی- خلاقیت ونوآوری.
2- نقش وعضویت در گروه اموری است که فرد ازآنها برای معرفی خود ویادیگران برای معرفی اواز آن استفاده می کنند.
3- وقتی فرد خودراقوی یا بدمنظریاخوش تیپ معرفی می کندبرویژگیهای جسمانی توجه کرده وزمانی که مثلا"خودرا"عباسی" معرفی کند یا دیگران اوراباآن عنوان معرفی می کنند برنسب تاکید شده است.
4- تعریف خود ودیگران از فرد باویژگیهای مثل افسرده، خارق العاده ، منطقی واحساساتی برپایه ویژگیهای روانی وذهنی است.
5- زمانی که فرد بر ویژگیهای از قبیل:راست گویی؛امانت داری؛بی وفایی؛ تقواوایمان برای تعریف خوداستفاده می کند خودرابرمبنای ویژگیهای اخلاقی ودینی تعریف کرده ومی شناسد.
6- زمانی که خودرابرمبنای آنچه درتملک اوست تعریف می کند یعنی خودرامالک مزرعه،سرمایه داروصاحب مغازه می شناسد یاخود رابل لباس،خانه وماشین مدل بالا به دیگران می شناساند.
7- آنچه در بیان عمومی از آن به عنوان چشم هم چشمی یاد می شود یکی از جلوه های تمایز یابی وهویت بر مبنای نوع مصرف است.
8-زیرا در محیط عمومی(شهرهای بزرگ) که افراد از ویژگیهای روانی وذهنی،اخلاقی ودینی وپیوندهای خویشاوندی ونسبی وگروهی یکدیگر مطلع نیستند،مصرف کردن ساده ترین راهی است که افراد از طریق آن خودرا به دیگران می شناسانند.
9- پیروی از مد به همراه مصرف نوعی کالا،روشی است که افراد برای متمایزکردن خوداز دیگران وبرای هویت یابی خوداز آن استفاده می کنند.
10- عدم سناخت یکدیگرافراد در شهرهای بزرگ موجب شده که مصرف کردن ساده ترین راه برای شناساندن افراد به یکدیگر باشد.- مد گرایی ومصرف نوعی کالا،روشی برای متمایز کردن خودوراهی برای هویت یابی است.- استفاده از مصرف بعنوان وسیله ای برای نشان دادن عضویت خود در گروههایی مورد نظر است.
11- فرد خود رابرمبنای خلاقیت ، تولیدگری ونوآوری هایش می شناسدومی شناساند ودیگران نیز او رابا این امور می شناسند.مثل:هنرمند آفریننده یک قطعه یاسبک موسیقی؛ پژوهشگرتولیدکننده دانشی که در صنایع مورد استفده قرار می گیرد؛مدیر کارخانه ای که شیوه جدیدی از تقسیم کار وسازماندهی را ابداع کرده است.
12- در بعضی امور،فرد بدون تلاش برای کسب آنها،با آنها شناخته می شودمانند نسب ونسبت،زیبایی،توانایی بدنی طبیعی ،که اینها انتسابی هستند.ویژگیهای که فرد با فعالیت وتلاش خود آنها راکسب میکند امور اکتسابی هستندمثل:ساده زیستی،تجمل گرایی،راستگویی،توانایی بدنی ناشی از ورزش، هنرمندی،شیک پوشی،ودانشمندی.بعلاوه میزان فعالیت،خلاقیت وتولیدگری در همه ویژگیهای اکتسابی یکسان نیست مثلا"در آرایش برای فعلیت بخشیدن به خودکمتر ودر کارهای هنری بیشتر است.
13- گرایش فرد به مصرف راجهت هویت یابی مصرف گرایی می گویند.این امر توسط رسانه های جمعی ووسایل تبلیغاتی صورت می گیرد وبه نفع تولید کنندگان آن کالاست.چون اگر مصرف کالا وسیله برای نمایش«خود» باشدآن کالابه تعداداین افرادوخانواده ها بفروش می رود.
14- داشتن فردیت واستقلال بیشتر-تاثیرگذاری بیشتر به دیگران وتاثیر پذیری کمتر از دیگران وشرایط جبری- داشتن سهم بیشتردرتغییرزندگی اجتماعی- رضایت وخشنودی بشتر از خود- جذب افرادبه اندیشه های جدید خود- دگرگونی درجامعه یا بخشی ازآن ازطریق جنبش واندیشه.
15- داشتن نقش تعیین کننده نسبت به جوامع دیگر- قدرتمند شدن نظام آموزشی بخاطرتاکید برخلاقیت- اارتقاء وتشویق افرادخلاق وآفریننده درادارات وکارخانه ها-پیشرفت وتوسعه جامعه- تعریف خود برمبنای کار آفرینی-کارآفرینی موجب تمایزودرارزش هاوباورها عامل تفاوت وتمایز محسوب می شود.
16- تاکید برمهم بودن خلاقیت ونوآوری عامل عمده پیشرفت این جوامع است.دراین جوامع کارآفرینی یک ویژگی مهم برای تعریف خودشناخته شده ودرارزش ها وباورهای جامعه،تفاوتی مهم ومتمایزکننده به حساب میآید.
17- تغییرات مهم جامعه را می توان به خلاقیت کسانی نسبت دادکه هریک دربخشی ازجامعه تغییراتی ایجاد کرده وتوانسته انددرمدت زمان طولانی،دیگران رابه این اندیشه ها وباورها فرابخوانند.
ااصطلاحات:
تعریف- نسب ونسبت- جسمانی- روانی وذهنی- اخلاقی- مالکیت- مصرف-مد- تولیدگری- خلاقیت- کار آفرینی- اکتسابی وانتسابی- جامعه-فردیت.
Define-Descent And Relation-Physical-Psychic And Mental- Ethical-
Possession-Consumption-Fashion-Productivity-Creativity-Entrepreneuship-Acquisitive And Dscentive-Society-Individuality
درس پنجم:ویژگی های ایرانی
سوالات:
1- چه ویژگیهای هویت های ملی را ازهمدیگر متمایز می کند؟نم ببرید.
2- منظور از هویت جمعی چیست؟
3- باورها،ارزش هاوهنجارهای مشترک چگونه هویت های ملی را شکل می دهند؟
4- اهمیت مکان رادر هویت یابی گروه ملی بیان کنید.
5- دلایل اهمیت زبان را برای گروههای ملی وهویت ملت بیان کنید.
6- منظور از ادبیات چیست؟چه تاثیری در هویت ملی گروههادارد؟مثال بنویسید.
7- تاثیر هنر رادرهویت گروه ملت نوشته ومثال ذکر کنید.
8- تاریخ چیست؟
9- نقش تاریخ رادرهویت گروهی نوشته ومثال بنویسید.
10- مفاخروقهرمانان چه کسانی هستندوچه تاثیری در هویت ملی دارند؟
11- چند مثال ا ز قهرمانان که برهویت ملی تاثیردارندبنویسید.
12- منظور از میراث فرهنگی چیست؟چه تاثیری برهویت ملی دارد؟مثال بنویسید.
جوابها:
1- باورها،ارزشهاوهنجارهای مشترک - مکان - زبان – ادبیات – هنر- تاریخ – مفاخروقهرمانان- میراث فرهنگی
2- هویت جمغی همان هویت ملی وگروهی است که افرادپس ازتعامل بدلیل مشابهت ها ومشترکات خودرا«ما»تلقی کرده وروابط منظم وپایداری دارند.
3- باورها،ارزشها وهنجارها عامل تعامل پایدار بین اعضای گروه ودرک مشترک آنهااز خهان وموقعیت هامی شود ودرمقابل آنها واکنش نشان می دهند.مثلا":مسلما نان با این باور واعتقاد که جهان خدا دارد،مسلمانان برابروبنده خدایند؛موقعیت ها رامی شناسندوعمل می کنند.بعلاوه باورها وارزش ها گروه واعضای آن را از سایرین متمایز می کندوایناز بعد بیرونی است واین ناشی ازهنجارهای است که جوامع به افرادخودآموزش می دهد.مثل طرز غذاخوردن ژاپنی با ایرانی تمایز ایرانی از طریق عید نوروز،شیوه پوشش،مهمان نوازی.
4- مکان به دلایل زیر مهم است: -زمینه تعامل مستمر وپایدار اعضای گروه را فراهم می کند.- به دلیل وابسته بودن حیات گروه به مکان این عامل موجب ارزش متفاوت مکان با سایر مکانها می شود.- مکان مشترک یا وطن احساسی خاصی رابه اعضای گروه می دهدولذا مکان ارزش متفاوت با سایرمکانهامی یابدودفاع از آن وظیفه وقهرمانی به حساب می آید.- آنچه در مکان مشترک است ارزش متفاوت دارد وعامل تمایز است مثل دماوندبرای ایرانیان معنای خاصی دارد.
5- تعامل پایدار وتداوم گروه مستلزم داشتن زبان واحد است.اعضای گروه بایداز مقاصدخودمطلع شوند وبتوانند منظور خود رابه دیگران بفهمانندوگرنه تعامل آنهاممکن نخواهدبود.زبان وسیله ای این فهم متقابل است.زبان از عوامل متمایزکننده گروهها ونشانه ای برای هویت ملی وحفظ هویت ملی وشناسایی آن است.
6- ادبیات به نوع ویژهای از گفتارهاونوشتارهادر درون هر زبان گفتاری گفته می شودوشامل شعر،رمان،نثر،داستان،ضرب المثل و...می شود.این آثارباعث تمایز گروهها ومات هااز همدیگر می شود.مثل:ایرانی بارباعیات خیام ومثنوی مولوی وآلمانی با آثارگوته وفرانسوی با بینوایان هوگو از همدیگرودیگر ملتها متمایز می شوند.
7- هنر یا هنر های گوناگون مانندنوعی زبان است که ازطریق آنهاافراداحساس ودرک خود رابه دیگران منتقل می کنندودر هرهنر مجموعه ای از آثار شکل می گیرندکه عامل تمایز گروه هابه حساب می آیند.مثال:موسیقی بتهوون وموزارت وتابلوهای نقاشی کمال الملک وفرشچیان ،آثاری هستندکه هویت آلمانی وایرانی باآن ها شناخته وشناسانده می شود.
8- تاریخ خاطره مشترک یک گروه است که به دلیل زندگی گروهی بلند مدت وسرنوشت مشترک شکل گرفته واز نسلی به نسل بعد منتقل می شود.
9- وقتی پدر ومادر از آشنایی خودباهمدیگر،ناراحتی هاوخوشی هاوفرازونشیب های زندگی سخن می گویندتاریخ خانواده رابیان می کنند.اگراز سرگذشت ملت که مشترک است صبحت شودتاریخ ایران خواهد بودکه عاملی دیگری برای تمایز ایرانی از غیرایرانی.
10- افرادی که اقدام وعمل آنهادربعضی موقعیت هاموجب تغییرات اساسی ومهم و«سرنوشت ساز»درجامعه می شودتحت عنوان مفاخروقهرمانان نامیده می شوند.یاد ونام وآثاراین افرادازعواملی است که ملت هابه واسطه ای آناز دیگران متمایز می شود.
11- دانشمندی که علت یک بیماری فراگیرراکشف کرده وجان هزاران نفررانجات داده است.- سیاستمداران یک جامعه که با تصمیم گیری مناسب درموردجنگ یا صلح،زندگی افراد جامعه را ازخطرحفظ کرده اند.- دانشمندی که بااختراع وسیله ای موجب رفاه عمومی شده ویابه قدرتمندی جامعه کمک کرده است و...
12- مجموعه آثاری که هر کدام به نحوی هویت جمعی یک جامعه رانشان می دهدوتلاش برای حفظ ونگهداری آن،تلاش برای حفظ وتداوم هویت جمعی است.مثل:-آثاریهنری- آثاربجامانده ازمفاخرمثل محل زندگی ووسایل کار- آثاروبناهاوفضاهایی که ارزش هاوباورهای مشترکی رانشان می دهند.
اصطلاحات:
باور- ارزش- هنجار- هویت جمعی-مکان- خاک وطن – وطن پرستی - زبان- ادبیات- هنر-تاریخ- مفاخر وقهرمانان- میراث فرهنگی –سرنوشت - خاطره- دانشمند.
Belief-Value-Norm-Collective Identity-Place,Locality- The Land of Country-Patriotism- Dialect(Language)- Litreture- Art- History- Luminary And Herioices- Cultural HHeritage- Predestination- Memory-Scientist
درس ششم:روایت های تعریف ایرانی
سوالات:
1- ما به ایرانی خودراباچه روایت یا روایت های می شناسیم؟ یا=موقعیت های مهم ایرانی رانامببرید.
2-تاریخ ایران رابه چنددوره می توان تقسیم کرد؟چرا؟
3- ویژگیهای هویت ایرانی رادردورهباستان بیان کنید.
4- در عهدودوره باستان هویت ایرانی در مقابل چه هویت های تعریف می شود؟
5- ویژگیهای هویت ایرانی رادردوره اسلامی بنویسید.
6- در دوره اسلامی هویت ایرانی درمقابل چه هویتهای تعریف می شود؟مثال بنویسید.
7- ویژگیهای دوره جدید(دویست سال اخیر)وشکل هویت هادرآن رابیان کنید.
8- دردوره جدیدهویت ایرانی درمقابل چه تمدن وهویتی تعریف می شودوباچه عنوانی تعریف می شود؟=یا=هویت ایرانی دردوره اخیر(دویست سال اخیر)در مقابل چه تمدنی باچه عنوانی تعریف می شود؟
9- دونوع آگاهی ایرانیان رادردوره جدید بیان کنید.
10- دیدگاهها وانواع واکنشهای ایرانیان رادردوره جدید درمقابل تمدن غرب واروپایی بیان کنید.
11- ایرانیان غرب گرا دردوره جدیدچه دیدگاهی داشتند؟
12- ناسیونالیست های ایران پرست درمقابل تمدن غرب چه نظری داشتند؟
13- دیدگاه جریان « احیاگر» و« بازگشت به خویش » رادرمقابل غرب وپیشرفت کشور بیان کنید.
14- انقلاب اسلامی برمبنای کدام جریان فکری دردوره اخیرشکل گرفته وچه دیدگاهی دارد؟
15- ایرانیان دردهه اخیر درمقابل غرب چگونه خود راتعریف می کنند؟چرا؟
جوابها:
1- دوره تمدنی شکوفایی باستان- دوره تمدن اسلامی- دوره دویست سال اخیریادوره جدید.
2-سه دوره: - دوره باستان – دوره اسلامی – دوره جدید.چون در هرکدام ازاین دوره ها«مای»ایرانی تغییریافته ودرهریک ازاین موقعیت ها رابطه«مای» ایرانی بادیگران واحساس ایرانی نسبت به خودودیگران تغییروعوض شده است.
3- روایتهای ایرانی درعهدباستان شامل:- امپراطوری های باعظمت ساسانی وهخامنشی- بزرگی کوروش ورفتارهای محبت آمیز اوباملل تحت سلطه- بزرگی داریوش وفرمان بیستون او- مقاومت آریوبرزن درمقابل اسکندر- تعریف ایرانی وثروت وقدرت وعظمت آن درمقابل یونانی ورمی وثروت وقدرت آنهاو...
4- ایرانی بودن درمقابل یونان ورم تعریف می شودوتمدن ایرانی درمقابل تمدن یونانی ورمی وقدرت وثروت ایرانی درمقابل ثروت وقدرت یونان ورم قرارمی گیرد.
5- قبول اسلام ازسوی ایرانی ها- سهم بالایی دانشمندان ایرانی درتمدن اسلامی- وجود دانشمندانی مثل بوعلی سینا وشعرای مثلسعدی وحافظ وسیاستمداران بزرگی چون خواجه نظام الملک وخواجه نصیر- مقاومت ایرانی ها درمقابل اقوام شرقی ومغولها- جذب وهضم عناصرمثبت فرهنگی اقوام مهاجم و...
6- چون فرهنگ وتمدنی به عظمت تمدن اسلامی وجود نداشت وتمدن اسلامی میراث تمدن یونانی ورمی رابه خوبی جذب وهضم کرده بود لذا ایرانی بودن دردرون تمدن اسلامی وسهمی که درساختن آن داشت تعریف می شودنه در مقابل آن یا تمدنهای دیگر.—تعریف وشناسایی ایرانی با اسلام وباورهای اسلامی صورت می گیرد وعناصرایرانی واسلامی همدیگرراجذب کرده اند.مثل:شکل دینی یافتن عید نوروز.
7- بسط وگسترش وغلبه ی فرهنگ وتمدن غرب مسیحی درکل جهان،- ظهور واژه ملت درغرب وتقسیم قلمروی جوامع اسلامی وعثمانی به دولت-ملتهای جداگانه،- تعریف هویت جداگانه هرکشوردرمقابل غرب ودیگرکشورها چه مسلمان وچه غیر مسلمان،- مواجهه تمدنهای اسلامی باتمدن قوی وجدید غرب.
8- هویت ایرانی به عنوان ملتی تعریف می شودکه درمقابل سایر ملتها(مسلمان وغیرمسلمان) قراردارد.چون غرب که قدرت توانمند است خودودیگران رابه عنوان ملت می شناسد وقلمروهای اسلامی رانیز به ملتهای جداگانه تبد یل کرده است.
9- آگاهی از سهم عظیم خود از تمدن سازی در گذشته وآگاهی ازضعف خوددربرابرقدرت، ثروت وتمدن غرب.
10- سه دیدگاه وجریان فکری (تاحدی)حاکم دردوسده اخیر وجودداشته است:الف)- ناسیونالیست های افراطی که واقعیت غرب رانادیده گرفتندومعتقد به ادامه زندگی با تکیه برمیراث گذشته بودند.ب)- غرب گرایان که گذشته ایرانی رانفی و«مایی»جدیدی برای ایرانی تعریف می کردندکه بایستی به غرب شبیه باشند.بعبارت دیگرایرانی باید سرتاپاغربی شودتا ضعف ها جبران شوداینها خودباخته بودند.ج)- جریان میانه روکه«احیاگر»و«بازگشت به خویشستن»نیز نامیده می شوندومعتقدبودند:اگرمی خواهیم درجهان جدید بعنوان«مایی»متمایزدرمقابل دیگران جایی داشته باشیم بایدگذشته خودرابازشناشیم وضعف های خودراجبران سازد. کنیم.اینها ضمن توجه به قدرت وثروت وسرچشمه های آن درغرب می خواستند(ومی خواهند)جایگاه خودرادرجهان وسهم خوداز زندگی جهانی رامورد بررسی قرار دهند.
11- قسمت (ب)از جواب سوال 10
12- قسمت(الف)از سوال 10
13- قسمت (ج)از سوال10
14- انقلاب اسلامی بر پایه تفکر ودیدگاه «احیاگری»و«بازگشت به خویشتن»شکل گرفته است.دراین انقلاب ضمن تاکید برارزش های ایرانی واسلامی به عنوان تشکیل دهنده هویت ما،برای جبران ضعف ها درمقابل دیگران تلاش می شود.شعاراستقلال نشانگر تاکیدبرحفظ هویت وعدم خودباختگی درمقابل دیگران است.
15- ایرانیان باتوجه به میراث تمدنی وفرهنگی غنی خود،طرح گفت وگو تمدنها رابرای تعریف خود ودیگران در پیش گرفته اند.زیرا در شرایط کنونی جهانی واز جمله گسترش ارتباطات این استراتژی می تواند ایرانی رااز موضع کنونی انفعال به موضع فعال وارد
اصطلاحات:
موقعیت های مهم ایرانیان- دوره ی باستان- دوره اسلامی- دوره ی جدید- تمدن- غرب- ملت- خودباخته- ااحیاگر- بازگشت به خویشتن- قدرت-گفت وگوی تمدنها.
Iranian ImportantSituation-Ancient Period-IslamicPeriod-ModernPeriod-Civilization-West-Nation-Alienation-Renaissance(Revive)-ReversionToHimself
-Power-Dialogue Of Civilization.
درس هفتم:ایران دوستی واحساس مسئولیت
سوالات:
1- چه عاملی درواکنش (مثبت یامنفی )ما به هرچیزی موثر است؟بامثال.
2- منظوراز تعلق چیست؟بامثال.
3- منظوراز تعهد چیست؟بامثال.
4-منظوراز اصطلاح ایرانی چیست؟
5- درموردرابطه تعلق باتعهد توضیح دهید.
6-باذکرمثالی بیان کنیدکه چراافراددرتعلق به یک ویژگی باهم تفاوت دارند؟=یا=دلایل تفاوت افراددرتعلق به یک ویژگی به لحاظ خشنودی یا ناخشنودی آنها چیست؟مثال بنویسید.
7-علت احساس منفی ومثبت وتفاوت داشتنایرانیها در تعلق به ایران چیست؟
8- تاثیر روایت های گذشته رادرایجاد احساس منفی ومثبت درایرانیان درتعلق به ایرانرابیان کنید.
9- تاثیر روایتهای کنونی رادرتعلق وتعهد ایرانیان نسبت به ایران رابیان کنید.
10- فعالیتهای ایرانیان در عرصه هاوموقعیت های مختلف جهانی درتغییرتصوروتعریف ایرانی چه تالثیری دارد؟بامثال.
11- تاثیر روایتهارادرواکنش ایرانیان خودشیفته نسبت به غرب وخودرابیان کنید.
12- تاثیرروایتهارادردیدگاههای ایرانیان غرب گرابیان کنید.= یا=ایرانیانی که احساس منفی به خودومثبت به غرب داشتندچه ویژگیهاونگرشی داشتند؟
13- تاثیر روایتها رادردیدگاههای ایرانیان میانه روبیان کنید.= یا=ویژگیهاوعقایدمیانه روهای ایرانی رادرواکنش به غرب وخودبیان کنید.
جوابها:
1- پیوند های عاطفی ما باآن چیزهاونیزپاداش هاومهم وغیرمهم بودن آن ویژگیهاموثراست.لذادربیان ویژگیهای خودازشناساندن بعضی خشنودواز بعضی ناخشنود هستیم.مثل دفاع ازخانواده درمقابل توهین دیگران(عاطفی)یامعرفی کردن ویانکردن خودبه عنوان فلان شهری بودن یازبان مادری راداستن.(مهم بودن واحساس بزرگی ویا موردتمسخر واقع شدن)
2- از احساس مثبت فردنسبت به ویژگیهای که خودراباآنهامی شناسد یادیگران اورابه آنها می شناسد باعنوان«تعلق» یادمی شود.
3- احساس وفاداری فردواحساس اورادرمورداینکه نسبت به ویژگیهای که خودراباآن ها می شناسدواحساس تعلق می کند باید کاری انجام دهد«تعهد»گفته می شود.مثل دفاع ازکشور توسط کسی که خودرا ایرانی می نامد.-تلاش برای سربلتدی کشور.- کمک عملی به هموطنان.
4- ایرانی نمونه فردی است که بیشترین تعهد را به ایرانی بودن و«مای» ملی دارد.
5- معمولا"با افزایش تعلق افرادبه یک ویژگی،تعهدبه آن نیزافزایش می یابد.درواقع کسانی که به ایرانی بودن خودمی بالند بیش ازکسانی که چنین احساسی ندارند خودراموظف به انجام دادن کاری برای ایران می دانندامااین همیشه صادق نیست زیرابسیاری ازکسانی که به ایرانی بودن خودمی بالندمیزان تعهدبه این ویژگی درآنهامتفاوت است.
6- یک سیاه پوست ناخشنودازسیاه بودن ویک سفید خشنودازرنگ پوست خودرا درنظر بگیرید.دلیل ناخشنودی سیاه اینست که:این ویژگی موجب می شود اوکوچک وغیر مهم بحساب آید،مورد توجه قرارنگیردوازبسیاری ازپاداشها ومزایای اجتماعی محروم شود.اماسفید پوستی که تصورمی کندحامل ارزشهای انسانی است وتمدن وآینده بشریت به تلاش اوبستگی داردابن ویژگی امری مثبت است واونسبت به آآن احساس مثبت دارد.
7- اگرایرانی درمقابل ملل دیگربا صفاتی منی تعریف شودمثل عقب ماندگی،شکت خوردگی،غیرمتمدن واسبدادزدگی و...احساس منفی نسبت به آن شکل می گیرد؛درمقابل،اگراگر خودرابا صفاتی مثبت مثل دارای تمدن کهن،تیزهوش،مقاوم و...تعریف کنند واین صفاترا دیگران نیز تاییدکننداونسبت به ایرانی بودن خود احساس مثبت خواهد یافت.
8- اگر ایرانی تاریخ خودرا سراسرظلم وبیداد تعریف کندوفقط زشتی های گذشتگان رابرجسته سازدنسبت به هویت ایرانی احساس منفی خواهد داشت.به عکس،اگرخوبی هاوتوانایی های گذشتگان خودرابه یاد بیاوردوبرآن ها تاکیدکند،احساس مثبتی به آن پیدا خواهد کرد.
9- اگر روایت های کهدر باره زندگی اجتماعی ارائه می شود،فقط بربدی ها وناکامی هاتاکید کند،این امر باکاهش تعلق به هویت ایرانی همراه خواهد بود.امااگر درکناراین مسائل،بروجوه مثبت هم تاکید شود،هم تعلق افراد وهم تعهد افرادبه هویت ایرانی افزایش می یابد زیرافرد احساس می کندکه بایدیرای رفع آن کژی ها تلاش کند.
10- عرصه های مختلف ایرانی درجهان،عرصه شکل گیری اتغییرتصوروتعریف ایرانی است.این موقعیت ها،به نحوی موقعیت های تعامل وگفت وگو هستندکه درآنهاتصوراز ایرانی شکل می گیردوتغییرمیکند.مثلا"موفقیت دانش آموز ایرانی درالمپیادهای مختلف یا موفقیت سیاستمداران تصورمثبت ایرانی رااز خودش تقویت میکند،همچنانکه شکست وناکامی آن ها،بااحساس منفی همراه می شود.
11- اینهارگه های از خودشیفتگی داشتندوبرآنچه خود داشتندتاکیدوآنراامور مثبت دانسته وبدون انتقادقبول می کردندوخودرامتعهدبه حفظ ویژگیهای گذشته می دانستندودرعوض دیدسراسرمنفی نسبت به دیگران داشتند.
12- اینها روایت های راپذیرفته بودندکه بربدی هاوزشتی های ایرانی تاکید می کردونگاه بدبینانه به غرب داشتند.اینها مقلد غرب بودندونگرش خوش بینانه ومثبت به غرب داشتندکه آنهاراازدیدن بدی های غرب باز می داشت(مثل استعمار غرب).اینها خودرامتعهد میدیدندکه گذشته خودرانفی کرده وویژگیهای غرب را ااقتباس وتقلید کنند.مثلا"کلاه نمدی رابردارندوکلاه شاپو بگذارند.
13- میانه روها نگاه مطلق(منفی یا مثبت کامل)به غرب یاایران نداشتند.اینها نگاه انتقادی داشتندوبروجوه مثبت هویت ایرانی وغربی تاکید داشتند.خودرا متعهدبه اقتباس خوبی های غرب وتغییرویژگی های بدخودمی دانستندوضمن نقدزندگی خودوغرب درراستای وجوه مثبت حرکت می کردند.
اصطلاحات:
تعلق – تعهد- وفاداری- عرصه- ناکامی- موفقیت- خودشیفتگی- غرب گرا-میانه رو-عمل- مثبت ومنفی- تفاوت.
Belongingness- Commitment- Loyalty- OpenSpace- Disapointment(defeat)- Success- Self Captivative- Westernism- Moderate- Action-Positive And Nagitive-Difference.
فصل دوم
مزایا
این فصل شامل درس های زیر است:
- درس اول : مبنایی توزیع مزایا
- درس دوم : تبعیض درتوزیع مزایا
- درس سوم : شکل گیری ترکم ثروت
- درس چهارم: شکل گیری تراکم قدرت
- درس پنجم : پیامدهای تراکم قدرت
- درس ششم : شرایط کاهش تراکم قدرت درنظام اجتماعی
- درس هفتم : نظام های قشربندی وامکان تحرک
- درس هشتم:نقش گسترش دانش دربرخورداری ازمزایاوتحرک اجتماعی
- درس نهم :عوامل محدودکننده تحرک اجتمتعی
- درس دهم :چگونگی کاهش محرومیت وانسداد
درس اول:مبنایی توزیع مزایا
سوالات:
1- مبنایی تقسیم منابع رادرجوامع بیان کرده ومثال بنویسید.
2- مبنای تقسیم مزایا درافریقای جنوبی(درزمان حاکمیت سفیدپوستان)چه بود؟
3- چه استدلالهای برای برخورداری بیشتر مردان ازمزایا(درمقایسه بازنان)درجوامع وجوددارد؟چرا این ااستدلالها موثرواقع می شود؟
4- مبنای برخورداری یامحرومیت ازمزایادریک جامعه چیست؟= یا=ارزشمندی یک ویژگی دربرخورداری یا عدم برخورداری افراداز مزایا چه تاثیری دارد؟بامثال.
5- رابطه ی ویژگی ها با نقش رادربرخورداری یامحرومیت افراد از مزایا رابا مثال بیان کنید.
6- مبنای توزیع مزایا رانام ببرید.
جوابها
1-الف)- نقش های که افراد یک گروه یا جامعه برعهده می گیرند.ب)- ویژگهای که افراد براساس آنها ازهم متمایزوهویت می یابند.مثل سیاهی وسفیدی درافریقای جنوبی درزمان حاکمیت سفیدها.
2- سیاهی یاسفیدی پوست عامل برخورداری از مزایابودواین عامل ویژگی بودکه افرادبرمبنای آن از هم متمایز وهویت می یافتند.
3- «مردها توانایی بیشتری نسبت به زنان دارند» «مردها مسئولیت پذیرتر هستند» «مردها باهوش ترند»این باورها هرچند مبنای درستی ندارندولی تاثیرشان به این دلیل است که برای مردان ویژگیهای ذکر می شودکه در عرف جامعه ویژگیهای مثبت وباارزش شناخته می شوند درحالیکه برای زنان ویژگیهای ذکر می شودکه منفی وکم اهمیت ترهستند
4- مبنای برخورداری افراد،عقایدآن گروه درباره ارزشمندی بعضی ویژگیها وکم ارزش بودن بعضی دیگرازویژگیها است.مثل زیبای وارزشمندی آن وبرخورداری زیبارویان ازمزایای بیشتر ؛ یاارزش کمتر سیاهان دربرابرسفیدپوستان (درامریکا وافریقای جنوبی سابق)ودرنتیجه بهره مندی کمتر آنهااز پست های مهم.
5- چون برعهده گرفتن نقشها یکی ازمهم ترین راههای برخورداری از مزایامحسوب می شود، اگرداشتن یک ویژگی فردرااز اشغال یک نقش با مزایای بالا محروم کند موجب برخورداری کمتر اواز مزایا می شود.برعکس اگرداشتن یک ویژگی راه را برای اشغال یک نقش بامزایای بالاهموارکندموجب برخورداری بیشتر می شود.در افریقای جنوبی محروم شدن بسیاری از سیاهان از مزایا بخاطرمحرومیت آنهااز نقشهای بودکه مزایای بالای داشت اما بدلیل ویژگی پوست از آن محروم بودند.
6- الف)- اشغال نقشها ب)- داشتن یا نداشتن ویژگیها ج)- باور واعتقاد به ارزشمندی بعضی از ویژگیها.
اصطلاحات:
مزایا – نابرابری- ناعادلانه – مسئولیت پذیری – معیارهای گزینش – ایفای نقش – ارزشمندی – محرومیت- استدلال – مبنا.
Interest- Inequality- Injustice- Responsive-Playing of Role- Valuable- Deprivation- Argument- Foundation(Base)
درس دوم:تبعیض درتوزیع مزایا
سوالها:
1- ویژگیها چگونه وبه چند طبقه تقسیم می شوند؟
2- طبقه بندی جوامع رابرحسب مزایا نوشته ومثال بنویسید.
3- مزایا در جوامع صنعتی وجدید بر چه پایه ای توزیع می شود؟
4- بردگی چیست؟ مثال بنویسید.
5- معنی وتعریف کاست رانوشته ومثال ذکر کنید.
6- داوری وقضاوت در موردنابرابریها وعادلانه یا ناعادلانه بودن مزایا برچه مبنای صورت می گیرد؟مثال بنویسید.
7- چرا انوشیروان در خواست کفشگررادرمورد اجازه درس خواندن پسرش رد کرد؟
8- عادلانه دانستن برخورداری ازمزایا برحسب ویژگیهای انتسابی به چه عواملی بستگی دارد؟مثال بنویسید.
=یا= در چه شراتیطی توزیع نابرابر مزایا براساس ویژگیهای انتسابی عادلانه تلقی می شود؟
9- تبعیض چیست؟ = یا = برخورداری افراد از طریق ویژگیهای انتسابی در چه مواقعی تبعیض تلقی می شود؟
10- امروزه مبنای داوری درمورد ویژگیهای انتسابی ومزایاچیست؟
11- در موردویژگیهای جوامع شایسته سالار توضیح دهید.
12- مبنای قضاوت درمورد عادلانه یا ناعادلانه بودن مزایاکدامند؟ نام ببرید.
جوابها:
1- ویژگیها برحسب سهمی که فرددر تحقق آنها دارد وبرحسب آنها از مزایا برخوردار می شود وبا توجه به باورها واعتقادات ( ویژگیها) ارزشمند ویا فاقدارزش هستندوگروهها وجوامع براساس آنها به انتسابی واکتسابی طبقه بندی می شوند وازمزایا بهره مندمی شوند.
2- الف)- جوامعی که بهره مندی ازمزایا برمبنای ویژگیهای انتسابی صورت می گیرد.مثل: بردگی در رم باستان وامریکای قرن 19 وافریقای جنوبی ( درزمان حاکمیت سفیدها) ونظام کاستی در شبه قاره هند.ب)- جوامعی که بهره مندی ازمزایا برمبنای ویژگیهای اکتسابی صورت می گیرد. مثل جوامع صنعتی وجدید.
3- برمبنای ویژگیهای اکتسابی مانند مهارت ، تحصیلات ، خلاقیت ، کارآفرینی وپشتکاروابتکار.
4- بردگی یک شکل افراطی نابرابری است که درآن بعضی افراد، درواقع به عنوان دارایی ، درتملک دیگران هستند.مثل رم باستان وامریکای قرن 19.
5- کاست به معنی نژاد یا گوهر پاک است.وعبارت است از: رتبه های از یک نظام که افرادعضوآنها برمبنای اعتقاد به پاکی وناپاکی طبیعت خود ، حق گذر به رتبه های دیگرراندارند وبایدشرایط ویژه ای رادررفتار واعمال خود ودررابطه بااعضای رتبه های دیگررعایت کنند.مثل جوامع شبه قاره هند.
6- ارزشها مبنای قضاوت است وداوری درمورد مزایای اکتسابی وانتسابی نیزبرمبنای ارزشها واعتقادات صورت می گیرد.مثلا" ناعادلانه تلقی شدن درخواست کفشگراز انوشیروان بری درس خواندن پسرش ، وقبول نکردن انوشیروان بخاطر اعتقادات وارزشهای نسب گرایی درآن دوره است.
7- چون سواد داشتن مبنای تمایز طبقات بود وارزش های آن دوره بصورت انتسابلی سوادرا محدودبه طبقات بالای جامعه می دانست واین ارزش تلقی می شد.
8- عقاید موجود در هرجامعه مبنای تمایز ومزایای متفاوت افراد است.اگرتمایزافرادبراساس ویژگیهای انتسابی، طبیعی یا خدایی تلقی شود این تمایزهاارزش متفاوت پیداکرده ومبنای برخورداری متفاوت از مزایامی شود.مثل مخالفت انوشیروان بادبیرشدن پسرکفشگر که ازآن نوعی گمراهی وغلبه دیو وموجب نفرین بعداز مرگ یاد می کندولذااین توزیع نابرابر عادلانه تلقی می شود.
بعلاوه تاکیدبر ویژگیهای انتسابی موجب می شودکهبرخورداری افرادبه غیراز ویژگیهای انتسابی (نسب)،تبعیض تلقی شود.مثال :انوشیروان دبیرشدن فرزندان افراد غیردبیررا ناعادلانه می داند.
9- در جوامعی که اعتقادبه برابری انسانها دربدو تولدوامکان کمال وترقی برای همه ، باوری پذیرفته شده است، امور انتسابی ارزشی ندارندیادر مرتبه ی دوم اهمیت قرار می گیرند.به همین علت اگرافرادبه خاطرآنچه به آنها نسبت داده شده، از مزایا محروم شوند یاازآن برخوردار شوند، این امر، بی عدالتی تلقی می شودوازآن تحت عنوان «تبعیض» می توان یادبرد.
10-امروزه باور واعتقاد به برابری انسانهاست وبراین اساس نابرابریهای ناشی از ویزگیهای انتسابی را تبعیض می دانند.
11- الف)- معیار انتخاب افراد برای برعهده گرفتن نقشها ویژگیهای اکتسابی است.ب)- برخورداری افراداز مزایاوابسته به کسب صلاحیت ها وتوانمندیهای لازم برای ایفای نقشهاست.ج)- بطوری کلی مبنای برخورداری ازمزایا ویژگیهای اکتسابی است.
12- ویژگیهای اکتسابی یاانتسابی – ارزشمندی ویژگیهای مورد نیاز – باورها واعتقادات – طبیعی یا خدایی تلقی شدن ویژگیهای انتسابی.
ااصطلا حات:
تبعیض – طبقه بندی – بردگی – کاست – انتسابی واکتسابی – جوامع صنعتی – امر طبیعی – انسان – شایسته سالاری – صلاحیت – داوری.
Discrimination- Category – Slave – Caste – Acquisitive And Descentive – Industirial Communities – Natural Case – Human – Meritocracy – Competency - Judgment
درس سوم: چگونگی شکل گیری تراکم ثروت
سوالات:
1- تراکم ثروت چیست ؟ =یا= تراکم ثروت چگونه شکل می گیرد؟
2-چه عواملی در تراکم ثروت موثر هستند؟
3- انواع مالکیت را نام برده وتوضیح دهید.
4- تاثیر مالکیت رادر تراکم ثروت توضیح داده ومثال بنویسید.
5- به لحاظ مالکیت جوامع رابه چند دسته (نوع) می توان تقسیم کرد نام برده وتوضیح دهید.
6- پیامدهای تراکم ثروت رابیان کنید.
7- پیامدهای تراکم ثروت درجوامع لیبرالی رابیان کنید.
8- پیامدهای تراکم ثروت رادر جوامع کمونیستی بیان کنید.
9- دلایل ضرورت توزیع ثروت رادر جوامع لیبرالی (دارای مالکیت خصوصی) را بیان کنید.
10- راههای توزیع ثروت درجوامع دارای مالکیت خصوصی (لیبرالی) رانام برده وتوضیح دهید.
11- توزیع ثروت درجوامع دارای مالکیت عمومی (مثل کشورهای کمونیستی )چگونه (باید) صورت گیرد؟ = یا = برای حل مشکل تراکم ثروت نزد دولت چه باید کرد؟
12- منظوراز خصوصی سازی چیست؟ وچگونه در جوامع مختلف انجام می گیرد؟
جوابها:
1- ثروت تولید شده درهر جامعه ای باتوجه به هنجارهای آن جوامع به بعضی از افرادکمتر وبه بعضی دیگر بیشتر می رسد.این حالت باعث می شودکه همراه باپیش رفتن جوامع بخشی از جمعیت هرروز ثروت بیشتری جمع کنند که به این حالت تراکم ثروت گفته می شود.
2- مالکیت خصوصی، مالکیت عمومی ،ارث و سرمایه گذاری.
3- الف) – خصوصی ب)- عمومی : منظور از مالکیت خصوصی این است که نتیجه کاررا متعلق به فرد بدانیم.منظور از مالکیت عمومی این است که فرض کنیم کار، جمعی است ونتیجه آن هم به جمع وجامعه تعلق داردنه فرد؛ لذا افراد اجازه ندارند ثروت حاصل از کاررامتعلق به خود بدانند ودرآن تصرف کنند.
4- قاعده مالکیت موجب تراکم ثروت می شود.در جامعه ایکه قاعده مالکیت خصوصی ووراثت پذیرفته شده ااست ثروت نزد افرادوخانواده ها متراکم می شود.مثل کشورهای اروپای غربی وامریکا.درجامعه ایکه قاعده ی مالکیت عمومی پذیرفته شده است ثروت نزددولت به عنوان نماینده ی جامعه متراکم می شود.مثل کشورهای سوسیالیستی ،شوروی سابق وکوبا.
5- به سه دسته: الف)- لیبرال: جوامعی هستند که اصل مالکیت خصوصی رابطور وسیع پذیرفته اند.ب)- سوسیلیت یا کمونیست: جوامع هستند کهاصل مالکیت عمومی رادرهمه زمینه ها وبطور وسیع پذیرفته اند.ج)- جوامعی که میانه ی جوامع لیبرال وسوسیالیست هستند. مثل جوامع اسلامی وترکیبی از هردو وجود دارد.
6- الف)- پیامدهای مثبت:انگیزه ای برای کسب سودبیشتر ویکی ازعوامل توسعه جوامع بوده است. ب)- پیامدهای منفی: 1- درجوامع لیبرالی تراکم ثروت موجب شکل گیری روابط خصمانه بین بخش های مختلف جامعه،گسترش وافزایش پدیده های چون جرم وجنایت،خشونت،شورشوبی ثباتی وانقلاب می شود.2- درجوامع سوسیالیستی تراکم ثروت موجب بروز فاصله وشکل گیری روابط خصمانه بین مردم ودولت،شیوع فساد اداری،کند شدن توسعه جامعه،نداشتن انگیزه برای تلاش،کاهش نوآوری ورشدصنعت وتولیددر بلند مدت وعقب ماندگی جوامع .
7- بند الف وشماره یک(1) بند ب از شماره 6
8- سوال6بند( ب شماره2)
9- درجوامع لیبرالی چون سهم جامعه ودولت از ثروت کم است بایدآن را افزایش داد تادولت با سهم بیشتر از ثروت،بخش های محرومتر جامعه را تقویت وسطح زندگی آنهارا بهبود بخشد.
10- مالیات؛ بخصوص مالیات تصاعدی با هدف تعدیل ثروت وصرف آن برای بهبودوضع تولیدوایجاد شرایط تولید بیشتر وبهبود زندگی بخش های محرومتر.
11- باید بتدریج از طریق قوانین ثروت به مردم منتقل شود.لذا قاعده مالکیت عمومی تغییرودرآن سهم افراد بیشتر شودواز طریق وضع قوانینی امکان انتقال بخشی از ثروت دولت به مردم فراهم شود.این عمل ممکن است از طریق خصوصی سازی صورت گیرد.
12- انتقال ثروت متراکم دولت به مردم،خصوصی سازی نامیده می شود.اشکال خصوصی سازی درهر جامعه ی مختلف است .از جمله: - اختصاص سهمی مساوی ازشرکتهای دولتی براساس قانون برای همه.- کمک به بخش خصوصی از طریق انواع یارانه(مثل حمایت از صادرات).- تقویت بخش خصوصی از طریق وامهای کلان دولتی باسودکمتر از سود معمول.- واگذاری شرکتها وکارخانه های دولتی باقیمتی کمتراز قیمت واقعی آنها به صورت اقساطی به افرادوشرکتهای خصوصی.
ااصطلاحات:
تراکم – ثروت- مالکیت – وراثت- خصوصی- عمومی- لیبرال- سوسیالیستی- فساد اداری- مالیات- خصوصی سازی- پیامد- محروم- انگیزه
Accumulation –Wealth-Owenership-Heredity – Private- Public(State)- Libral –Socialism- Office Corruption –Tax-Privatization –Result – Deprived –Motive
درس چهارم :چگونگی شکل گیری تراکم قدرت
سوالات:
1- ترکم قدرت چیست؟
2- قدرت فرد نتیجه چیست ؟
3- چه افرادی دارای قدرت هستند ؟
4- عوامل موثردر شکل گیری تراکم قدرت رانام ببرید.
5- ریشه تراکم قدرت کجاست ؟
6- تعداد افراد ونقش های تحت نظارت وکنترل چه رابطه ای با میزان (تراکم) قدرت فرد دارد؟
7- قدرت مدیر کل رابامدیران وکارمندان مقایسه کنید.
8- دامنه وگستره اختیارات افراد بامیزان (تراکم)قدرت آنها چه رابطه ای دارد؟
9- رابطه ای طول دوره کنترل افرادرا بامیزان قدرت آنهابیان کنید.
10- تراکم قدرت چگونه شکل می گیرد؟
11- چرا دربحث از تراکم قدرت بیشتر به حکومت ها توجه می شود؟
12- حد صحبت از تراکم قدرت را بیان کرده وعلت آن رابیان کنید.
13- طبقه بندی نظام های سیاسی رابر اساس تراکم قدرت بیان کنید. یا= نظام های سیاسی رابر اساس تراکم قدرت طبقه بندی کنید.
14- حکومتهای کمونیستی وفاشیستی چه ویژگیهای دارند؟
15- حکومتهای لیبرالی چه ویژگیهای دارند؟
جوابها:
1- در یک جامعه یا گروه ، اگربخش اندکی از جمعیت دارای قدرت زیاد (وبخش زیادی سهمی اندکی از قدرت داشته باشند)، دراین صورت تراکم قدرت می گویند.
2- بربراری رابطه اجتماعی با دیگران وواداری دیگران به قبول خواسته، داشتن نقش یا نقش های در نظام ااجتماعی.
3- فردی قدرت داردکه بتواند دیگران رابه انجام کار مورد نظر خود وادار سازد.
4- تعداد افراد ونقش های تحت نظارت وکنترل – دامنه وگستره اختیارات – طول دوره کنترل نقش ها
5- نظام اجتماعی ونقش ها
6- هر نقش برمبنای تعدادی افراد ونقش هایی که می تواند برآنها کنترل داشته باشد به ایفاکننده نقش قدرت می دهد .بنابراین کسی که در پست های بالای ادارات هستند می توانند به نقش ها وافراد بیشتری اعمال قدرت کنند واختیارات زیادی دارند.مثل مدیران کل نسبت به مدیران وکارمندان.
7- مدیر کل قدرت بیشتری دارد چون مدیران متعدد وکارمندان آنها راکنترل می کنند ولی مدیر فقط کارمندان زیر مجموعه خودرا می تواند کنترل کند.
8- نقشی که به فرداختیار می دهدبیشتر رفتارهای افراد دیگر رادر نقش های دیگران کنترل کنددرمقایسه بانقشی که فقطنقش های دیگررادر زمینه های مشخص ومحدود کنترل کندقدرت بیشتری دارد مثل نقش پدری در مقایسه با نقش معلمی.
9- افراد در نقش های که برای تمام عمر به آنها نسبت داده می شود یا به نحوی فردبرای تمام عمر یا مدت مدیدی از عمر خود درآنها ایفای نقش می کند قدرت بیشتری دارند تا نقش های که فردبرای دوره محدودی می تواند درآن به ایفای نقش بپردازد.مثل نقش پدری درمقایسه با نقش نمایندگی مجلس.
10- اگردرگروه یا جامعه ای نقش هه به نحوی سازمان یافته باشندکه ایفا کننده یک یا چند نقش بتوانند :- نسبت به بیشتر نقش های دیگر ،- در اکثر ابعاد فعالیت نقش ها،- ودر طول زمان طولانی اعمال کنترل کند تراکم قدرت صورت می گیرد.
11- چون حکومتها نسبت به سایر بخش های زندگی اجتماعی ، قدرت فائقه دارندوبعلاوه سایر نقش های واحدهای اجتماعی باوجود تراکم قدرت ممکن است دربخش های دیگر جامعه،نقشی را ایفا کنند که توسط دیگران کنترل می شود،اما تراکم قدرت درحکومت،به علت فراگیر بودن آن نسبت به همه افراد،تراکم قدرت کامل می شود.
12- در حد حکومت؛ چون به علت فراگیر بودن آن نسبت به همه افراد،تراکم قدرت کامل می شود.
13- الف)- حکومت های مطلق گرا وتمامیت خواه ودیکتاتور؛ مثل حکومت های سوسیالیستی وکمونیستی شوروی سابق وچین وفاشیستی مثل هیتلر درآلمان وموسولینی درایتالیا .ویژگیهاتی این حکومتها:- چند نقش سیاسی همه نقش های سیاسی وغیرسیاسی راکنترل می کنند،- همه وجوه زندگی (حتی ازدواج)را کنترل می کنند،- کنترل ونظارت بررفتارهای جزئی مردم ازطریق سازمانهای امنیتی واطلاعاتی،- برنامه ریزی متمرکز،- تعیین وهدایت رفتارهای مردم درجهت اهداف حزب از طریق برنامه ریزی متمرکز.
ب)- حکومتهای لیبرال ودمکرات: مثل حکومتهای غربی ؛ویژگیهای این حکومتها:- داشتن حداقل کنترل برمردم،- عوم دخالت یا حداقل دخالت در اقتصاد،- آزاد بودن افراد درهمه زمینه ها،- دخالت دولت درزمینه های که حق افراددیگر |ایمال می شودیادرنظم اجتماعی اختلالاتی ایجاد شود.
ج)- حکومتهای که بین حکومتهای نوع اول ونوع دوم قرار دارندکه حدی از تذاکم قدرت وعدم تراکم وجوددارد.مثل حکومت ایران بعداز مشروطه که به اقتضای شرایط یکی ازایندو سویه تشدید مشد.مثلا"در دوره رضاشاه تراکم قدرت صورت گرفت.
14- قسمت الف سوال 13
15- قست ب سوال 13
ااصطلاحات :
تراکم قدرت – نقش – نظارت – کنترل – دامنه – طول – دوره – نظام سیاسی – حکومت – فاشیسم، کمونیسم، دموکرات، لیبرال، - متمرکز – طبقه بندی – سوسیالیستی – حزب – اقتصاد- نظم اجتماعی.
Power Accumulation- Roll- Supervision – Control – Extent – Length – Period – Political System – Government –Fascism, Communism , Democratist , Libralist- Cocenterated –Categorization – Socialism – Party – Economy – Social Order
درس پنجم : پیامدهای تراکم قدرت
سوالات:
1- پیا مدهای مثبت تراکم قدرت رابیان کنید.
2- پیامدهای منفی تراکم قدرت را نام ببرید.
3-از پیامدهای منفی تراکم قدرت سیاسی "بی میلی واحساس بی قدرتی سیاسی"را توضیح دهید.
4- چگونه احساس بی میلی وبی قدرتی سیاسی به"بیگانگی از نظام سیاسی" می انجامد؟
5- برای بیگانگی از نظام سیاسی مثال بنویسید.
6- از پیامدهای تراکم قدرت"کاهش کارایی وخلاقیت" راتوضیح دهید.
7- چرا ارتش پهلوی دوم در غیاب شاه ناموفق بود؟
8- از پیامدهای تراکم قدرت "اضطراب وترس"راتوضیح داده ومثال بنویسید.
جوابها:
1- راحتی تصمیم گیری در مواقع حمله خارجی،- سرعت زیاد تمرکز وجمع آوری وسازماندهی منابع لازم برای مقابله با دشمن،- امکان انباشت سرمایه برای توسعه،- امکان برنامه ریزی متمرکزوتصمیم گیری قاطع برای رفع موانع توسعه،- مثل:کارهای رضاشاه وشوروی برای صنعتی شدن کشاورزی.
2- احساس بیگانگی ازنظام سیاسی،- بی میلی واحساس بی قدرتی سیاسی،- کاهش کارایی وخلاقیت،- ااضطراب وترس.
3- تراکم قدرت سیاسی این احساس رادر افرادایجاد می کندکه رفتارآنان در سرنوشتشان تاثیری ندارد؛ زیراقدرتمندان مسیر وقایع راتعیین می کنند.از این احساس به عنوان احساس بی قدرتی یاد می شودکه بی میلی سیاسی رادر پی دارد.
4- احساس بی قدرتی وبی اعتنائی به عرصه سیاسی بتدریج به بیگانگی از نظام سیاسی می انجامد.افراد به عرصه ی محدود زندگی شخصی،خانوادگی وشغلی خود محدود می شوند وبا حکومت،به عنوان بیگانه ای برخورد می کنند که بایدخودرا ازمزاحمت وشرآن مصون نگه داشت.
5- مثال: مشروطه با تلاش مردم وبه قصد مشارکت آنها در شکل دهی به قدرت سیاسی شکل گرفت.اما شراط تراکم قدرت هنوز ازبین نرفته بود، لذا دیکتاتوری پهلوی سر برآورد که مردم باآن احساس بیگانگی می کردند و همین احساس درمحدوده زمانی اندکی موجب شکل گیری مخالفت های وسیع با حکومت در سال های 56 و57 وسقوط آن شد.
6- تراکم قدرت در یک یا چند نقش،سهم سایر نقش ها رااز قدرت کم می کند،بنابراین افرادی دارای نقش های باقدرت کمتر احساس بی قدرتی ووابستگی کرده ودر نتیجه خلاقیت ونوآوری واستقلال رای خودرا از دست می دهند.مثل شکست ارتش رضا خان در مقابل هجوم خارجی، عدم موفقیت ارتش محمد رضا در غیاب اودر انقلاب.
7- چون افرغا دلایق ومستقل رااز بین برده بودندوتنها افرادی مانده بودند که بعلت وابستگی همه جانبه به شاه در غیاب وی، قدرت عمل نداشتند.
6- در شریط تراکم قدرت،افراد محروم از قدرت ،بطور مداوم خود رادر معرض تهدید می دانند وبه ترس واضطراب دچار می شوند.مثل ترس مردم در دوره پهلوی که فکر می کردند ساواک همهخ جا هست.یا وضعیت مردم آلمان درزمان هیتلروجامعه شوروی درزمان استالین.
اصطلاحات:
پیامدهای مثبت – پیامدهای منفی – مردم سالاری- بیگانگی از نظام سیاسی- کاهش کارایی- خلاقیت- فرمانده- شاه- تهدید- اضطراب وترس- سقوط- مشارکت – بی میلی- بی قدرتی
Positive Resulte – Nagative Resulte –Democracy – Alienation Of Political System – Reduction Of Efficiency – Creative – Commander – Shah(king) – Threat – Agitation(Anxiety)- Fear – Fall – Participation – Reluctance(Unwillingness)- Power less
درس ششم :شرایط کاهش تراکم قدرت در نظام اجتماعی
سوالات:
1- راههای کاهش تراکم قدرت را نام ببرید.
2- موانع موجود برای از بین بردن تراکم قدرت کدامها هستند؟
3- ایفا کنندگان نقشهای دارای تراکم قدرت چگونه با کاهش تراکم قدرت مقابله می کنند؟(با مثال)
4- سران حزب کمونیست در جوامع کمونیستی وسوسیالیستی حاکمیت وتراکم قدرت خود راچگونه توجیه می کنند؟
5- مردم سالاری چگونه موجب نفی تراکم قدرت می شود؟
6- عقیده " قدرت از آن مردم است" یعنی چه؟
7- اولین تلاش برای مقابله با تراکم قدرت در کجا ودرمقابل چه کسانی صورت گرفت؟ چگونه؟
8- در کشور فرانسه وساتیر کشورها اشراف برای توجیه تراکم قدرت خود بر چه باورها وارزش های تاکید داشتند؟
9- دلایل پیدایش " ایده تفکیک قوا" را بیان کنید.
10- ایده تفکیک قوا درمقابل چه نوع حکومتی طرح شد؟
11- چگونگی تفکیک قوا را در حکومت های جدید(مردم سالاری) توضیح دهید.
12- چگونه تفکیک قوا تراکم قدرت را محدود وکاهش داد؟
13- محدود بودن دوره تصدی گری چگونه موجب کاهش تراکم قدرت می شود؟ یا= از روشها وعوامل موثر در کاهش تراکم قدرت "محدود بودن دوره ی تصدی " را توضیح دهید.
جوابها :
1- کاستن از تعدادی نقش ئها وافراد کنترل شده توسط یک نقش ،- تفکیک قوا ومحدود کردن دامنه اختیارات نقشها،- محدود کردن زمان تصدی نقش ها،- اشاعه باورها وارزشهای نفی کننده تراکم قدرت،- نهادی کردن ارزشها وباورهای مردم سالاری،- قبول عقیده ""قدرت از آن مردم است""،- پاسخ گو بودن قدرت.
2- ایفا کنندگان نقش های دارای تراکم قدرت،- حکومت های که وجودخودرابا ارزشها وباورهای موید تراکم قدرت توجیه می کنند،- وجود ارزشها وباورهای موید تراکم قدرت،- اعتقاد به نابرابری ذاتی انسانها وبرتری اشراف وپادشاهان از لحاظ خون ونسب،- نهادینه نشدن تفکیک قواونامشخص بودن قانون،- نامحدود بودن دوره تصدی گری بغضی از نقش ها.
3- ایفا کنندگان چنین نقش های با هرگونه تلاش برای ازبین بردن تراکم قدرت مقابله می کنند.حکومتهای چنین جوامعی وجود خود رابا ارزشها وباورهای موید تراکم قدرت توجیه می کنند. مثلا" سرا ن حزب کمونیست در جوامع کمونیستی وسوسیالیستی حاکمیت خود رابا این ایده توجیه می کردند که برای برقراری عدالت ورهایی کارگران از قید ظلم وستم سرمایه داران باید "دیکتاتوری پرولتاریا" برپا شود
4- با این عقیده که برای رهایی کارگران از قید ظلم وستم سرمایه داران وبر قراری عدالت باید"دیکتاتوری پرولتاریا"تشکیل شود تا بتواندبا لغو قاعده مالکیت خصوصی ومصادره اموال سرمایه داران وثروتمندان، عدالت را به جامعه برگرداند.
5- مردم سالاری برای انسان بخاطر انسان بودن حرمت وکرامت قایل است.این باور به مغنی ارزشمندی یکسان انسانها واحترام یکسان انسانها است.ویژگی دیگر آنکه قدرت را ازآن مردم می داند که به نمایندگی از سوی آنها اعمال می شود.
6- یعنی قدرت کاملا" توزیع شده است وهمه آحادتشکیل دهنده یک جامعه دارای قدرت هستند.کسانی هم که می خواهند اعمال قدرت کنند، به نمایندگی از مردم است که اعمال قدرت می کنند.پذیرش این عقیده موجب اایستادگی درمقابل کسانی است قدرتی به آنها اعطا نشده است برای تغییر قدرت آنها.
7- در اروپا ، در چند سده اخیر ودر مقابل اشراف وپا دشاهان .ابتدا برای کاهش قدرت اشراف،تلاش ها معطوف به گرقتن سهمی برای افراد عادی در کنار اشراف بود.مثل انقلاب فرانسه وانقلاب مشروطه انگلستان.
8- براین باور بودند که افراد ذاتا"از خون ونسب برتر برخوردارند وبه همین علت بایداز احترام وقدرت بیشتر وبه تبع آن،ثروت بیشتری هم برخوردار شوند.
9- برای نهادینه کردن مردم سالاری (یعنی تبدیل آن به مجموعه از نقشها وهنجارهای که اجباری اجتماعی ازآن حمایت می کند) مجموعه از ملاحظات رعایت شده است که مانع تراکم قدرت می شود.که یکی از اینها تفکیک قوا است. این ایده در واکنش به نوعی حکومتی که درآن تمرکز قدرت وجود داشت وهمه ابعاد زندگی مردم به تصمیم گیری نقش های محدودی وابسته بود ، طرح شد.
10- حکومتی که در آن تمرکز قدرت وجود داشت و زندگی مردم در همه ابعادآن وابسته به تصمیم گیری نقش های محدودی وابسته بود.
11- قانونگذاری که هدایت سایر نقشها رابرعهده داردوبرای کل جامعه هدف تعیین می کند، از قوه ی قضائیه که وظیفه ی نظارتی دارد وبا جرم مقابله می کند،تفکیک می شود.چنان که قوه ی مجریه عهده دار اجرای آن است.
12- تفکیک قوا دامنه اختیارات نقش ها را محدود وموجب شدکه نقش ها نتوانند همه ی رفتارهای نقش های دیگررا کنترل کنند.بعلاوه نوعی وابستگی کتقابل بین قوا به وجود آورد که قدرت آن ها رامحدود ساخت.
13- محدویت زمانی نقشهای که کنترل زیادی برنقشهای دیگر دارند ازتمهیدات دیگر برای کاهش تراکم قدرت است.در مردم سالاری برای دو عرصه مهم قانون گذاری واجرایی، محدویت زمانی وجود دارد.نمایندگان مجلس ورئیس جمهوری برای مدت زمان محدودی انتخاب می شوندو برای انتخاب مجددی آآنها دوباره باید به رای مردم مراجعه کرد.
اصطلاحات:
شرایط ، کاهش ، دیکتاتوری پرولتاریا ، مردم سالاری ، نمایندگی ، اشراف ، تفکیک قوا ، محدود بودن دوره تصدی ، رای ، رئیس جمهور، نهاد ، نمایندگان مجلس ، قوه ی قضائیه.
Situation , Reduction , Proletarian Dictation , Democracy , Representation , The Aristocrats , The Seperation Of power , Limited Of PeriodOfResponsibility
Members Of parliament ,juridical Power.
درس هفتم : تحرک درنظام های اجتماعی
سوالات :
1- پایگاه چیست ونشانگر چیست؟
2- منظور از افراد (نقش ها) یک پایگاه چیست؟ یا = چه نقش های را هم پایگاه می گویند؟ مثال بنویسید
3- مبنای رتبه بندی در یک جامعه چیست؟
4- هرم قشربندی روستاهای ایران راقبل از اصلاحات ارضی ترسیم کنید.
5- قشربندی چیست وافراد را برچه اساسی در جامعه قشربندی می کنند؟
6- نظام قشربندی وقشررا تعریف کنید.
7- شیوه های طبقه بندی پایگاه را بنویسید.
8- تحرک اجتماعی چیست؟
9- انواع تحرک اجتماعی رانام برده وضمن توضیح برای هرکدام مثال بنویسید.
10- اگر فرزند یک پزشک، مهندس شود چه نوع تحرک اجتماعی داشته است؟
11- در چه جوامعی امکان تحرک اجتماعی وجود ندارد/ مثال بنویسید.یا =ویژگیهای جوامعی که در انها ا امکان تحرک اجتماعی کمتر است کدام است؟
12- منظور از انسدادومحرومیت " در نظامهای قشربندی چیست؟ مثال بنویسید.
14- ویژگیهای جوامع دارای تحرک اجتماعی بالا را بنویسید.با مثال.
جوابها:
1- وقتی که نقش ها برحسب برخورداری آن ها از مزایا رتبه بندی می کنیم، جایی که دراین رتبه بندی پیدا می کنند، پایگاه آن ها نامیده می شود. پایگاه جای ایفا کننده ینقش را از جهت برخورداری از مزایا در بین دیگر اعضای جامعه نشان می دهد.
2- در رتبه بندی نقش ها، ممکن است نقش های متعدد در یک رتبه قرار گیرند. این نقش ها بعنوان یک پایگاه شناخته می شوند.مثلا" در خانواده نقش پدرومادر ممکن است بالاترین رتبه را داشته باشند.در این حالت گفته می شود پدرومادر، پایگاه یکسانی دارند.
3- مشاغل مبنای زتبه بندی هستند.
4- ارباب
کدخدا، مباشرو...
دهقانان مرفه
سوداگران روستایی
دهقانان صاحب نسق
خوش نشینان(کارگران کشاورزی)
5- زمانی که افرادرا براساس پایگاه آن ها طبقه بندی می کنیم، به این عمل قشربندی می گویند. معمولا" افرادرابراساس شغل آنها در جامعه قشربندی می کنند. واعضای خانواده رادر قشری قرار می دهند که سرپرست خانواده آن قرار دارد.
6- به سلسله مراتب پایگاه ها نظام قشربندی وبه افراد وخانواده هایی که دارای رتبه ی مشابه هستند قشر می گویند.
7- پا یگاه رامعمولا"برحسب یک طبقه بندی سه گانه یا پنج گانه از هم متمایز می کنند: پایگاه بالا/ متوسط/ پایین. یا: پایگاه خیلی بالا/ بالا/ متوسط/ پایین/ خیلی پایین.
8- اگر مشاغل موجود در جامعه را برمبنای برخورداری از مزایا رتبه بندی کنیم، هر خانواده در یکی از این رتبه ها قرارمی گیرد.حال اگر افراد رتبه خود وخانواده شان را تغییر دهند، به آن تحرک اجتماعی می گویند
9- الف)- تحرک"صعودی" تحرکی است که فردرتبه شغل خود رابه مرتبه بالاتر (با مزایای بهتر) تغییر وارتقاء می بخشد.مثلا" فرزند کارگر تحصیل کند وبتواند به مرتبه مهندسان وپزشکان صعود کند. ب)- تحرک " افقی" تحرکی است که در رتبه خودش تغییر جا می دهد.مثلا"فرزند پزشک مهندسی بخواند ومهندس شود دچار تحرک افقی شده است.ج)- تحرک "نزولی" تحرکی استفرد به جای مشغول در شغلی در مرتبه وسطح پدر ومادرش به کاری که مزایای کمتری دارد مشغول می شود.مثلا"مدیر یک کارخانه به سطح کارمندی تنزل یابد .
10- تحرک افقی.زیرا برخورداری آن از مزایا تغییر چندانی نکرده اما جای آن در آن مرتبه تغییر یافته است.
11- معیارهای انتسابی معیارهای اصلی هستند – معیارهای اکتسابی در مرتبه دوم قرار دارند – محدوده ارتقاء محدودوفردبیش از حد نمی تواندار تقاء یابد- راه ارتقاء برای فرد وخانواده اش بسته است.مثل داستان انوشیروان وکفشگر، رم قدیم وامریکای قرن 18و19که برده داری رواج داشت و قشربندی کاستی هند
12- در جوامعی که راه ارتقاء برای فرد وخانواده اش بسته است یا اینکه محدوده ای ارتقاء زیاد نیست وفردبیش ازحدی معین نمی تواند ارتقاء یابد.از این حالت تحت عنوان انسدادومحرومیت یاد می شود.مثل نظام قشربندی وکاستی هند که طبقات پایین به عنوان نجس ها حق تماس با طبقات بالاتر را ندارند.یا جامعه برده داری رم قدیم وقرن 18و19امریکا.
13- تکیه بر ویژگی های اکتسابی – تحرک بر مبنای استعدادهاوتلاش وکوشش خود فرد.مثل جوامع صنعتی
اصطلاحات:
پایگاه ؛ مزایا؛ رتبه بندی؛ قشربندی؛ قشر؛ تحرک اجتماعی؛انسداد اجتماعی؛ تحرک صعودی؛ نظام قشربندی باز ونظام قشربندی بسته؛انسداد ومحرومیت
Status ; Advantages ; Gradation ; Stratification ; Stratum ; Social Mobilhzasion ; Social Closure ; Elevating Movment ; OpenStratification System And Closure Stratification System ; Obstruction And Deprivation
نظریه های نظام بین المللی
Internation System Theory
مقدمه
در هر رشته علمی برای درک پدیده ها،برای اندیشه در مورد روابط درونی میان پدیده ها،برای هدایت پژوهش،وبرای تجویز سیاست گذاریهای درست ومعقول،وجود نظریه(Theory )ضرورت دارد.زیست شناسان،شیمیدانان،وسایر دانشمندان برای جهت دار کردن تلاش هایی که برای یافتن درمان بیماری هایی مانندسرطان به عمل می آورند به نظریه های کارآمدی نیاز دارند.طرح نظریه های پیشنهاد شده در جریان جستجوی دیرینه تری که برای یافتن راه حل معضل اساسی روابط بین الملل- یعنی مسئله جلوگیری از جنگ در عین قادر ساختن جوامع به حفظ ناب ترین وگرامی ترین ارزش های خود-صورت گرفته دست کم از همان اهمیتی به همان میزان برخوردار است.آنان که خودرامکلف به اتخاذ رویکردی( Approach)مسئولانه در قبال مسائل بین المللی می بینند- خواه مجریان سیاسی،قانونگذاران،تصمیم گیرندگان اقتصادی،رایزن ها،دیپلمات ها،محققان،اساتید،روزنامه نگاران،یا رای دهندگان-باید از حد اندیشه های آنی وسخنان عوامانه ،گذشته وبه بررسی منظم واصولی نظام جهانی بپردازند. هر کس که می کوشد تا از دل عدم انسجام ظاهری صحنه جهان،معنایی را بدست آوردکه براساس آن،رویدادهای جدا از هم به عنوان اموری کاملا" تصادفی محسوب نشده بلکه بتوان انها را در درون الگویی منظم وهوشمندانه تبیین کردباطنا" یک نظریه پرداز است.(1)
تلاش برای نظریه پردازی در مورد سرشت روابط میان ملت ها قدمت بسیاری دارد؛در واقع برخی از این تلاشها به هند،چین ویونان باستان برمی گردد.کتاب سیاست ارسطو،تاریخ جنگ پلوپونز(history of the Peloponnesian War)ازتوسیدید،کتاب شهریار (The Prince)اثر ماکیاول (که منادی تجزیه وتحلیل جدید از دولت ودولتمردی به دور از ارزش ها تاکید دارد)،کتاب پادشاهی (De Monarchia)اثر دانته (که بر ایجاد سازمانهای بین المللی با توانای برقراری صلح تاکید دارد)و تلاشها ونوشته های اندیشمندان مختلف از قبیل:ژان ژاک روسو،جرمی بنتام،ایمانوئل کانت و…علیرغم وجود این نوشته های قدیمی،تا قبل از جنگ جهانی اول در نظریه روابط بین الملل هیچ رشد منظمی که قابل مقایسه با توسعه نظریه های مربوط به سیاست داخلی دولت ها باشد صورت نگرفت.مارتین وایت(Martin Wight)یادآور شده است که اگر مقصود از"نظریه روابط بین الملل،سنت تعمق پیرامون روابط میان دولت ها به عنوان همزاد"نظریه سیاسی"یا اندیشه در باب دولت است چنین سنتی وجود ندارد"...دوره تاریخ اروپا از1648-1914دوران طلایی دیپلماسی،توازن قدرت،اتحادهاوحقوق بین الملل بود(2) .وقوع جنگ اول جهانی وفاجعه عظیم که در ابعاد مختلف بوجود آورد تلاش های مضاعفی رادر بین اندیشمندان ومحققان جهت درک رفتارهاومتغییرهای موثر در روابط بین الملل ایجاد کردواندیشه ها در جهت علمی برای تحلیل روابط بین الملل پیش رفتند .د راین مقوله به برخی از نظریه های روابط بین الملل پرداخته می شود.
ایده آلیسم ورئالیسم (Idealism And Realism):
اساتید رشته روابط بین الملل تا دهه چهارم قرن بیستم کاملا" اذعان داشتند که در رهیافت های مر بوط به روابط بین الملل، دونوع مکتب فکری آرمانگرایانه و واقعگرایانه وجود دارد.با شناخت این تفاوت فکری، مطالعات وتحلیلها در باره اصول فکری هر یک از دو گروه شروع شد.از جمله اشخاصی که به مطالعه بسیارموفقیت امیز افکار این دو گروه پرداخت،ادوارد کار(Carr)بود.وی در اثر مشهور" بحران بیست ساله(1919-1939)" که در سال 1939به چاپ رسید،به تفاوتهای فلسفی بین دو گروه مذکور پرداخت3) )
"کار" می گوید:بعد از 19144مردم واردصحنه شدندوخواستنددر امورخارجی دخالت کنند،لذاعلم جدید ظهور یافت.پس خواستفمقدمه پیدایش علم است.اگر جامعه نیازی دارد،این امر مشوق علم است.چنانچه میل به ساختن پل،علم مهندسی را بوجودآورده است.بنابراین خواست پدر اندیشه است.هر اندیشه از یک مرحله خواست وآرزو عبور می کند.در مرحله آرزو عنصر خواست وهدف خیلی مهم است وتمایل به تحلیل واقعیت ها (Analtsis Of Facts)وطرق وصول به هدف یا وجود نداردیا ضعیف است. وسایل حصول یک اندیشه، از مطلوب بودنش جدا نیست.در مرحله یوتوپیایی علم سیاست،به حقایق موجود یاتحلیل توجه نمی شودونویسندگان وسیاستمداران پروژه های کامل وجذاب خود رابیان می کنند.پس از شکست پروژه هاست که انسان پی می برد که خواست تنها کافی نیست.توجه به واقعیات شروع واز مرحله یوتوپیایی خارج وبسوی علم پیش می رود.(4)
در پیدایش علم سیاست بین الملل،خواست وهدف اولیه که انگیزه مطالعات بودجلوگیری از وقوع جنگ بود.دراینجا عنصر خواست وآرزو مهمتر بود تا تفکر، کلی پردازی مهمتربودتا مشاهده وتحلیل واقعیت ها وطرق وصول به هدف.منشاء علم روابط بین الملل یک جنگ مصیبت بار بود وهدف جلوگیری از آن بودکه تکرار نشود.هدف مهم بود وانتقاد تحلیلی از وسیله رامخرب می دانستند.اگر می پرسیدندمثلاگبه چه دلیل فکر می کنید جامعه ملل یا امنیت دسته جمعی یا نیروهای پلیس بین الملل موفق می شوند، پاسخ می دادند باید موفق شودبه جای آنکه پاسخ دهند چگونه وچرا نقشه آنها موفق خواهد شد.مطالعات روابط بین الملل بین سالهای1919تا 1939 یوتوپیائی بود.(5)
همانطوریکه حوادث دهه1930نشان داد وپس از آن تفکر انتقادی وتحلیلی بطور جدی شروع شد هیچ یوتوپیای سیاسی کوچکترین توفیقی پیدا نخواهد کرد مگر از واقعیت سیاسیPolitical) Reality (سرچشمه گرفته باشد.با کشف این امردر جاده تحلیل جدی واقعیات که نشان علم است قرار می گیریم. یکی ازاین واقعیات اینست که همه امنیت دسته جمعی نمی خواهندوکسانیکه فکر می کنندآنرا می خواهند چیزهایی متفاوتی را منظور دارند.(6)
تاثیر تفکر واندیشه برخواست وهدف پس از مرحله یوتوپیائی معروف به رئالیسم است.رئالیسم برقبول واقعیت ها وتحلیل علت ومعلول تاکیدمی کندوبیشتربرقوت غبرقابل مقاومت نیروهای موجود وخصلت غیرقابل اجتناب گرایشهای موجودتاکید می گذاردوپافشاری می کندکه عقلائی اینست که انسان این نیروها وگرایشها را بپذیرد."کار" می گوید:رئالیسم گرچه بنام تفکرعینی مطرح می شودولی ممکن است بجائی برسدکه منجر به"عقیم شدن فکر ونفی عمل"شودولی مرحله ای وجود داردکه رئالیسم اصلاح کننده شوروشوق یوتوپیائیست،درست ماننددوره هائی کهآرمان وآرزو باید برای مقابله با ناباوری مورد استقاده قرار گیرد.فکر ناپخته بیشتر،متوجه هدف وخواست است.خلاف آنهم همین است یعنی فکر بدون آرمان وهدف. بنظر "کار"،فکر واندیشه پخته آمیزه ای از هدف ومقصود وتحلیل است.بنابراین،آرمان وواقعیت جنبه های دوگانه علم سیاست اند.اندیشه وزندگی سیاسی صحیح هنگامی بدست می آید که هر یک جایگاه خودرا داشته باشند.بین این دو باید موازنه بر قرار شود.ولی همیشه حالت افراط وتفریط هست.در آرمانگرایی آنچه واقع شده وآنچه وجود دارد(یعنی واقعیت) در اندیشه آ« "چه باید"باشد فراموش می شودودرواقع گرایی محض این تمایل وجود داردکه"آنچه باید باشد"از "آنچه هست"استنتاج گرددوآنها رابرمبنای آنچه در گذشته بوده،قرار دهد.نزاغ همیشگی بیم آنانیکه تصور می کنندجهان بایدبا سیاست های آنان تطبیق کندوآنانکه سیاست های خودرا طوری ترتیب می دهند که با واقعیات جهان تطبیق کند،وجود دراد.دسته اول را ،اراده گرا(Voluntarist) ودسته دوم را جبرگرا(Determinist)نامیده اند. فکر سالم بید بین خواست وواقعیت موازنه ای بر قرار کند.رئالیست ها کاملا" خودرا از امکان تغییر واقعیت محروم می کنند، وآرمان گرایان با طرد آثار علی(Causal Sequence) ،خودرا از فهم واقعیت که در صدد تغییر آن می باشندوشیوه های تغییر واقعیت ،محروم می کنند.(7)
تحولات بعدی موجب شدکه به پیروی ازعلوم دقیقه،نوعی رهیافت جدید پدید آید که مبتنی بر ارقام وکمیات در روابط بین الملل باشد.این رهیافت جدید،که از اوائل دهه شصت قرن بیستم، جلوه های از آن آشکار شد،با اقدامات تئوریک قبلی آن چنان متفاوت بود که در عمل، موجب قرار گرفتن هردو گروه واقعگرایان وآرمانگرایان در یک رهیافت سنتی در مقابل آن شد.رهیافت جدید از روابط بین الملل، بازیر سوال بردن افکار مز بور،که جدیدا" لقب "سنت گرایی" گرفته بود.زمینه را برای توسعه نوعی متدولوژی جدید،مبتنی بر اعدادو ارقام،در رفتار انسانی بوجود آوردند.8))
موازنه قدرت(Balance Of Power):
مفهوم موازنه قدرت،بنا به مقتضیات گوناگون اوضاع بین المللی، معانی مختلفی چون"توزیع قدرت"Distribution) ("تعادل قوا بین دو یا چند قدرت متخاصم"Equilibrium Of Power) between Two or more cotending Powersو"تفوق نیرو"Hegemony) )پیدا کرده است. مثلا" ارنست هاوس برای مفهوم موازنه قدرت 8معنی،مارتین وایت 9معنا،وبالاخره کنت والتز 10معنادر نظر گرفته اند.اما در کلیه تعاریف گوناگون،نوعی اتفاق نظر نسبت به موجودیت مفهومی قدرت وجود دارد.منظور آنست که در بطن تئوری موازنه قدرت این فرض نهفته است که همه روابط بین المللی ناشی از منافع ملی است که از طریق قدرت کسب می شود.منافع ملی نیز از انگیزه تمایل به بقا ء ناشی می شود.این انگیزه در نتیجه وجود محدودیت ها وامکانات کم فعال می شود...در مقابل، کشورها وبازیگران دیگر به محض مشاهده خطر احتمالی هجوم کشوری که به تفویت نیروهای خودپرداخته، سعی می کنند اقدامی مشابهی انجام دهند.این اقدام به منظور بازداشتن کشور احتمالا"مهاجم از اقدام به جنگ صورت می گیرد.این اقدام از دو راه عملی است. در صورت اول،کشور مزبورمی تواند به تنهائی به هدفهای خود جامه عمل بپوشاند.پس راسا" بدان اقدام می کند.در صورت عدم توانائی اقدام انفرادی برای مقابله،کشور مزبورسعی می کند با ایجادموازنه قدرت از طریق ایجاد اتحادیه،خطر مز بور را دفع کند. اما تشکیل یک اتحادیه بروز عکس العمل کشور یا گروه متخاصم را موجب خواهدشد.گروههای متخاصم نیزبه منظور حفظ وضع موجود ورفع خطر پیش آمده از بهم خوردن توازن فعلی قواجلوگیری به عمل خواهند آورد.این سیر تسلسل لزوما" ادامه خواهد داشت.(9)
مورگنتا ضمن بررسی ابعادمختلف موازنه قدرت، شیوه های متفاوت آن را مشخص کرده است.فرایند ایجاد توازن را می توان از طریق کاهش وزن کفه سنگینتر یا با افزایش وزن کفه سبکتر تداوم بخشید. با بررسی عملی شیوه های رایج عبارتند از : - تفرقه بیانداز وحکومت کن(Divide and Rule)،- غرامت (Policy of Compensation)،- تسلیحات ،- اتحادها (Alliance) ،-حافظ منافع(the Holder Of the Balance Or Balancer)(10).
مورگنتا در کتاب خودبنام "سیاست در میان ملت ها"Politics Among Nationsاندیشه سیاسی خود را بیان کرده است . تمایز مورگنتا ا رتقاء تفاسیر هابزی از ماهیت انسان به روابط میان کشورها ونظام رفتاری دولتمردان در صحنه بین المللی است. واحد ارزیابی او حکومت است که بدنبال کسب وافزایش قدرت وشوکت هستند.به لحاظ اهمیت اندیشه مورگنتا در سیاست وبه لحاظ اینکه بعد از او رفتارگرای وفرارفتارگرای ظهور یافت ومرز بین اندیبشه های رئالیستی وبه اصطلاح سنتی وجدید بعداز دهه1970 است به بررسی ویژگیهای اندیشه او بصورت مختصر می پردازیم.(11)
· -تفکیک بین "آنچه که هست"و"آنچه که باید باشد".ایده آلیسم بسرعت به ایدئولوژی تبدیل می شود وباعث بسته شدن ذهن می گردد؛در نتیجه مواد خام جدید ووقایع جدید وارد ذهن تحلیل گر نمی شوندونتایج تفکرات توهم آمیز در عمل به افقها وکانونهایی منتهی می شود که برای منافع یک ملت در آینده بسیار خطر ناک است.
· طرح علم سیاست بصورت نظری .سیاست همانند جامعه مشمول قوانینی عینی است که ریشه در نهاد بشر دارد.برای بهبود وضع جامعه نخست باید قوانینی راکه جوامع بر اساس آنها زندگی می کنند، درک کرد.عمل این قوانین از خواست ما اثر نمی پذیرد ولذا مبارزه انسان با این قوانین تنها به بهای شکست میسر است.حکومت ها مهمترین واحدهای تصمیم گیرنده در صحنه بین المللی هستند؛ماهیت صحنه داخلی با صحنه بین المللی متفاوت است.در داخل قانون واخلاق را می توان اجرا کرد ولی در صحنه بین المللی اخلاق،توهم است وقانون به معنای اجماع قدرتمندان است.
· - سیاست بین الملل وسیاست خارجی صحنه برای مبارزه و رقابت جهت کسب وحفظ قدرت است.قواعد بازی در سیاست داخلی با سیاست بین الملل متفاوت است.
· - تفکیک میان آرزو های معنوی در دخل وقوانین معنوی در سیاست بین الملل.دولتها تمایل دارند که اهداف خود را ملبس به محتوای معنوی به دیگران نشان دهند.این نتشی از نگاه ایده آلیستی وعدم تشخیص واحد حکومت ملی در نظام بین المللی است که هر ملتی وهر کشوری از بستر تاریخی خاص خود تغذیه فکری وروحی ومعنوی وروشی می کند .صرف انرژی وبرنامه ریزی برای احقق اهداف داخلی در بیرون از مرزها اتلاف وقت است .باید اهداف تعریف ومنافع ملی درک شودوبه صورت تدریجی وتسلسلی وبا حوصله حرکت کرد.(12)
بعد از مورگنتا تحولاتی نظری ایجاد شد.در نظریات جدید در دهه های 1960و1970رفتارگرایی وفرارفتارگرایی به علمی تر شدن رشته روابط بین الملل کمک کرده اند.تحولات روز،نقش بنیادی در هدایت نظریه پردازیها داشته وبواسطه انقلاب ار تباطات در ثلث سوم قرن بیستم، تراکم رفتاری وفکری بیشتری رخ داده است.قبل از این دوره پارادایم سیاست خارجی هانز مورگنتا را بر اساس قدرت حکومت،منافع ملی، حکومتهای واحد ویکپارچه،صحنه منسجم داخلی در کنار صحنه هرج ومرج بین المللی ترسیم شده بودوبرای تبیین دیدگاه خود به فلسفه، تاریخ وعلوسیاسی رجوع کرد.(13)
نظریه اتصال جیمز روزنا (Linkage):
جیمز روزنا در "پیش نظریه سیاست خارجی" پوزیتیویسم سیاست خارجی وروابط بین الملل را پایه گذاری کرد(14). او پنج سطح تحلیل: فرد،نقش،حکومت،جامعه ونظام بین الملل را مطرح کرد(15)..این پنج سطح تحلیل در واقع پنج سطح فلسفی تحلیل هستندوبا پیچیدگیهای روز هم خوانی دارند.سیاست خارجی فقط مربوط به حکومت نیست بلکه تحت الشعاع جامعه است.فرد تصمیم گیرنده هر چند در قالب یک سیستم سیاسی عمل می کندولی ویژگیهای شخصی وانتظارات از سمت سازمانی وقانونی اونیز در فرایند ومحتوای فکر وعمل سیاست خارجی اثر می گذارد.مقاله روزنا انقلاب بزرگ متدلوژیک در سیاست خارجی بودکه اثر خود رادر کلیت رشته روابط بین الملل بجا گذاشت.
تقسیم بندی کشورها براساس پیش نظریه سیاست خارجی روزنا
|
جغرافیاومنابع طبیعی |
کشورهای بزرگ |
کشورهای کوچک | ||||||
|
وضعیت اقتصادی |
توسعه یافته |
در حال توسعه |
توسعه یافته |
در حال توسعه | ||||
|
وضعیت نظام سیاسی |
باز |
بسته |
باز |
بسته |
باز |
بسته |
باز |
بسته |
|
رده بندی متغییرها |
نقش |
نقش |
فرد |
فرد |
نقش |
نقش |
فرد |
فرد |
|
جامعه |
فرد |
نقش |
نقش |
ن.ب |
ن.ب |
ن.ب |
ن.ب | |
|
حکومت |
حکومت |
جامعه |
حکومت |
جامعه |
فرد |
نقش |
نقش | |
|
ن.ب |
ن.ب |
ن.ب |
ن.ب |
حکومت |
حکومت |
جامعه |
حکومت | |
|
فرد |
جامعه |
حکومت |
جامعه |
فرد |
جامعه |
حکومت |
جامعه | |
|
مثال |
آمریکا |
شوروی |
هند |
چین |
هلند |
چک. |
کنیا |
غنا |
ن.ب=نظام بین الملل
چک= چکسلواکی
نظریه های تصمیم گیری(Decision-making Theories)
تصمیمات برونداد های نظام سیاسی هستند که از طریق آنهاارزش ها در داخل یک جامعه به نحوی اقتدار آمیزتوزیع می شود.تصمیم گیری صرفا"عمل گزینش میان راه حل های جایگزین یا بدیل های(Alternative)موجودی است که در موردشان یفین وقطعیت نداریم.شاید در سیاست خارجی-به دلیل ناآشنا تربودن معمول این حوزه- خط مشی های جایگزین(Policy Alternative)
حتی کمتر از سیاست داخلی "مشخص" باشند.غالبا"این خط مشی ها را باید کورمال کورمال،دربستر وضعیت کاملی ؛ یعنی معتبرترین برآورد از وضعیت،بدیل های موجود،پیامدهای محتمل گزینه های مختلف وارزش هایی که بایدمعیار مرتبه بندی ترجیحی بدیل های گوناگون قرار گیرند، صورت بندی کرد. (16)
نظریه تصمیم گیری تعدادی زیادی متغییر ذیمدخل را مشخص ساخته وروابط متقابل احتمالی میان این متغییرها رابه دست می دهد.این نظریه ها به دولت ها بهعنوان موجوداتی انتزاعی ومتافیزیکی،یا به حکومت ها یا حتی به نهادهای عامی چون "قوه مجریه"توجه نداردبلکه جویای روشن ساختن رفتار افراد تصمیم گیرنده مشخصی است که عملا"به خط مشی حکومت ها شکل می دهند.اینها با محدود ساختن موضوع تحقیق از یک جمع بزرگ به واحد کوچکتری از اشخاص تصمیم گیرنده مسئول،امیدوارند که کانون تحلیل سیاسی رادقیق تر وانضمامی تر وبرای تحلیل اصولی ومنظم،مستعدتر سازند.با این حال فرض بر آن است که تصمیم گیران در داخل یک محیط ادراکی کل(Total Perceived Environment) عمل می کنندکه مشتمل برسیستم سیاسی ملی خودشان ونیز کل سیستم بین المللی –یعنی یک محیط داخلی ویک محیط خارجی- است. (17)
نظریه پردازان تصمیم گیری فرایندهای داخلی یک کشور، به ویژه افراد تصمیم گیرنده،وگروههای که در قالبهای سازمانی وبوروکراتیک عمل می کنند را بررسی می کنند.در واقع سه سطح تحلیل در رابطه با نظریه های تصمیم گیری وجود دارد.(18)
انواع مدل های تصمیم گیری
|
|
نظام بوروکراتیک |
نظام گروهی |
نظام فردی |
|
مفهوم تصمیم گیری |
چانه زنی دربوروکراسی |
نتیجه تعامل گروهی |
نتیجه انتخاب فرد |
|
پایه ها |
ارزشهای تصمیم گیری در داخل سازمانها داخلی شده اند |
توسط گروه کوچک |
ویژگیهای ذهنی ونحوه پردازش اطلاعات توسط افراد |
|
محدودیت |
اطلاعات ناقص که بواسطه تمرکز سلسله مراتب وتخصص ایجاد شده است |
فشار برای انطباق |
مشکلات شناختی افراد،تفاوت افراد در درک مسائل |
|
منابع نظری وروش |
نظریه سازمانها وسیاست بوروکراتیک |
روانشناسی اجتماعی |
روانشناسی شناخت |
سطح اول بوروکراسی وسازمانهاست.پایه این سطح به ویژگیهای غیر رسمی سازمانها وبوروکراسیها،حافظه واصول سازمانها،تهدات قبلی سازمانها،جریان وگردش کار عادی سازمانها ورویه های اجرایی آنها به پیچیده تر شدن رفتار وتصمیم گیریها می انجامد اشاره می کند.تصمیم که اکثرا" ماهیت سیاسی دارد با روش چانه زنی جهت دست یابی به سمت،امکانات وماموریت ها وبیشتر تحت تاثیر مصالحه است تا تجزیه وتحلیل عقلایی داده ها وهدایت منطقی سیاست خارجی ومنافع ملی.بعلاوه بدلیل وضعیت داخلی سازمان،اعضا ممکن است موضوعات را غیر واقعی تعریف کنند، راه حلهای مختلف را در نظر نگیرنداز تخصص استفاده نکنند واز ورود اطلاعات ضروری به تصمیم گیری جلوگیری کنند. زیر نویس ها
1-دوئرتی،جیمز وفالتزگراف،رابرت"نظریه های متعارض در روابط بین الملل"ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، تهران،نشر قومس،1372،ج اول،ص25.
2-همان،ص27.
3-- مقتدر، هوشنگ" سیاست بین الملل وسیاست خارجی " تهران، انتشارات مفهرس،1373 ،ص37.
4-همان،ص39.
5- همان،ص40.
6-همان،ص41.
7-همان.
8- سیف زاده،حسین نظریه های کلان روابط بین الملل"تهران،نشر قومس،1373،ص11.
9-همان،ص49.
10- مورگنتا ،هانس جی"سیاست میان ملت ها (تلاش در راه قدرت وصلح)، ترجمه حمیرا مشیر زاده،تهران،انتشارات وزارت امور خارجه ،1374، صص304-333.
11- همان ،صص5-26.
12- سریع القلم،محمود"سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران،بازبینی نظری وپارادایم ائتلاف"تهران،مرکز تحقیقات استراتژیک، 1379،ص7.
13-همان،ص 18.
14- همان ،ص20.
15- منظور این است که روزنا بر خلاف نظرات قبل که در تحلیل سیاست خارجی کشورها به یک عامل یا متغییر توجه می کردند مجموعه متغییرها را در تحلیل خود وارد کرد.بعبارت دیگر به لحاظ متدلوژیک حداقل پنج سطح تحلیل در روابط بین الملل برای فهم دلایل تصمیم کشورها مطرح شده است.1- سطح تحلیل فردی که به مشخصات روحی ورفتاری افراد برجسته تصمیم گیرنده، چون روسای جمهور وغیر توجه می شود.2- سطح تحلیل نهادهای تصمیم گیرنده، مثل توجه به مجلس و شورای امنیت ملی.3- سطح تحلیل ملت کشوری،یعنی افراد ونهادها در انتزاع تصمیم نمی گیرند بلکه بنام واحدی تصمیم می گیرند که "ملت-کشور" نام دارد واقدامات خود را با اصطلاحاتی چون منافع ملی وغیره توجیه می کنند.4- سطح تحلیل الگوها ومجموعه های منطقه ای، مجموعه های مثل اتحادیه های نظامی، بلوک های ایدئولوژیکی در این سطح قرار دارند.5- سطح تحلیل نظام های بین المللی، مثل دوقطبی یا چند قطبی.پیشین، سیف زاده، صص27-29.
16-دوئرتی،جیمزوفالتزگراف،رابرت"نظریه های متعارض در روابط بین الملل"ترجمه علیرضا طیب و وحیدبزرگی،تهران، نشر قومس،ج دوم ،چاپ دوم،1376،صص720-721.
17- همان.
18- پیشین ،سریع القلم، صص21-24.
ما در اينجا شانزده آيه را كه به مسئله تجسم اعمال اشاره دارند متذكر مىشويم:
1- « يومئذ يصدر الناس اشتاتاً ليروا اعمالهم * فمن يعمل مثقال ذرة خيراً يره * و من يعمل مثقال ذرة شراً يره.»
«در آن روز مردم به صورت گروههاى مختلف از قبر خارج مىشوند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود. پس هر كس به اندازه سنگينى ذرهاى كار خير انجام داده آن را مىبيند، و هر كس به اندازه سنگينى ذرهاى كار بد انجام داده باشد آن را مىبيند.»
2- « يوم تجد كل نفس ما عملت من خير محضراً و ما عملت من سوء تود لو ان بينها و بينه امداً بعيداً.»
«روزى كه هر كس آنچه را از كار نيك انجام داده حاضر مىبيند و دوست دارد ميان او آنچه از اعمال بد انجام داده فاصله زمانى زيادى باشد».
3- « سيطوقون ما بخلوا به يوم القيامة.»
«به زودى در روز قيامت آنچه را درباره آن بخل ورزيدند همانند طوقى به گردن آنها مىافكنند.»
4- «و وجدوا ما عملوا حاضراً و لا يظلم ربك احداً.»
«در آن روز همه اعمال خود را حاضر مىبينند و پروردگارت به احدى ظلم نمىكند.»
5- «انما تجزون ما كنتم تعملون.»
«در آن روز تنها به اعمالتان جزا داده مىشويد.»
6- « و اذا الجحيم سعرت * و اذا الجنة ازلفت * علمت نفس ما احضرت»
«در آن هنگام كه دوزخ شعلهور گردد و در آن هنگام كه بهشت نزديك شود، آرى در آن موقع هر كس مىداند چه چيزى را آماده كرده است.»
7- «يوم يحمى عليها فى نار جهنم فتكوى بها جباههم و جنوبهم و ظهورهم هذا ما كنزتم لانفسكم فذوقوا ما كنتم تكنزون.»
«در آن روز طلا و نقرهاى را كه جمع آورى كردهايد در آتش جهنم گداخته كرده و با آن پيشانى و پهلوها و پشتهايشان را داغ مىكنند و به آنها مىگويند كه اين همان چيزى است كه براى خود گنجينه ساختيد. پس بچشيد چيزى را كه براى خود اندوختيد.»
8- «فاليوم لا تظلم نفس شيئاً و لا تجزون الا ما كنتم تعملون.»
«در آن روز به آنها گفته مىشود: امروز به هيچ كس ذرهاى ستم نمىشود، و جز آنچه را عمل مىكرديد جزا داده نمىشويد.»
9- «و من جاء بالسيئة فكبت وجوههم فى النار هل تجزون الا ما كنتم تعملون.»
«كسانى كه اعمال بدى انجام دهند، با صورت در آتش افكنده مىشوند، آيا جزايى جز آنچه عمل مىكرديد خواهيد داشت؟.»
10- « و لكل درجات مما عملوا و ليوفيهم اعمالهم و هم لا يظلمون.»
«براى هر كدام از آنها درجاتى ست بر طبق اعمالى كه انجام دادهاند، تا خداوند كارهايشان را بى كم و كاست به آنها تحويل دهد؛ و به آنها هيچ ستمى نخواهد شد.»
11- «و وفيت كل نفس ما عملت و هو اعلم بما يفعلون.»
«و به هر كس آنچه انجام داده است بى كم و كاست داده مىشود و خدا نسبت به آنچه انجام مىدادند از همه آگاهتر است.»
12- «و ما تنفقوا من خير يوف اليكم و انتم لا تظلمون.»
«و آنچه از اموال انفاق مىكنيد براى خودتان است و هرگز به شما ستم نخواهد شد.»
13- «ان الذين يأكلون اموال اليتامى ظلماً انما يأكلون فى بطونهم ناراً و سيصلون سعيراً.»
«كسانى كه اموال يتيمان را به ظلم و ستم مىخورند در حقيقت تنها آتش مىخورند و به زودى در شعلههاى آتش مىسوزند.»
14- «و بدالهم سيئات ماكسبوا و حاق بهم ما كانوا به يستهزؤن.»
«در آن روز اعمال بدى را كه انجام دادهاند براى آنها ظاهر مىشود و آنچه را كه استهزاء مىكردند بر آنها واقع مىگردد.»
15- «و من كان فى هذه أعمى فهو فى الآخرة أعمى و أضل سبيلاً.»
«هر كس در اين جهان نابينا است در عالم آخرت نيز نابينا و گمراهتر خواهد بود.»
16- «و نحشروهم بوم القيامة على وجوههم عمياً و بكماً و صماً.»
«گمراهان را در روز قيامت كور و گنگ و كر محشور خواهيم كرد.»
بسمه تعالي
موضوع : مسابقه وبلاگ نویسی
معلمان محترم کلیه ی مقاطع اداره آموزش وپرورش ناحیه۲ تبریز می توانند برای شرکت در مسابقه وبلاگ نویسی به ترتیب ذيل عمل نمایند :
۱-مراجعه به قسمت لینک باکس انتهایی همین وبلاگ
۳- انتخاب نوع لینک
۴- درج عنوان وبلاگتان در قسمت ( عنوان لینک )
۵- درج آدرس وبلاگتان در قسمت ( آدرس لینک )
۶-نوشتن مشخصات كامل ( نام ونام خانوادگی - مقطع تدریس - نام محل کار (نام مدرسه) و ... در قسمت ارسال کننده )
۷- درج آدرس پست الکترونیکی خودتان در قسمت ( ایمیل ) * در صورت وجود
*توجه :
لطفا پس از پایان مراحل بالا ، کد لینک باکس ما راCopyکرده و در آخر بخش ویرایش قالب وبلاگتان Paste نماييد تا لینک شما فعال گردد .
آخرين مهلت شركت در مسابقه وبلاگ نويسي : تا دهم ديماه تمديد شد.
كارشناسي تكنولوژي و گروه هاي آموزشي ناحيه ۲ تبريز
باسمه تعالي
نام هنرستان : صنعتي وحدت سال تاسيس : 1309 نوع : (دولتي – غيردولتي – دخترانه – پسرانه )
شرح مختصري از تاريخچه هنرستان : اين هنرستان در سال 1309به دستور وزارت فرهنگ وقت تحت نظر اداره فرهنگ استان سوم تاسيس و به سرپرستي آقاي غلامعلي خان ملكي اداره مي شد.و كه رشنه هاي فلزكاري – درودگري در آن آموزش داده مي شد بعد رشته هاي نقاشي نيز در سال 1315 به آن افزوده شد و مهندس كرم تبعه آسماني در سال 1315 مديريت اين هنرستان به عهده داشتند ....
بحث عليت و تقسيمات آن
عليت از مفاهيم معقول ثاني فلسفي ميباشد كه براي انتزاع آن بايد دو موجود را با يكديگر مقايسه كرد و وابستگي يكي از آنها را به ديگري درنظر گرفت. از نظر برخي از فلاسفه غرب (تجربهگرايان) عليت بجز تقارن و تعاقب دو پديده نيست اين سخن منقوض است زيرا ما بسياري از پديدههاي متقارن و متعاقب (شب و روز) را داريم كه بين آنها رابطه عليت برقرار نميكنيم.
بحث عليت و تقسيمات آن
عليت از مفاهيم معقول ثاني فلسفي ميباشد كه براي انتزاع آن بايد دو موجود را با يكديگر مقايسه كرد و وابستگي يكي از آنها را به ديگري درنظر گرفت. از نظر برخي از فلاسفه غرب (تجربهگرايان) عليت بجز تقارن و تعاقب دو پديده نيست اين سخن منقوض است زيرا ما بسياري از پديدههاي متقارن و متعاقب (شب و روز) را داريم كه بين آنها رابطه عليت برقرار نميكنيم ...
محققان مرکز فضایی ناسا و یک گروه بین المللی به سرپرستی دانشمندان دانشگاه هاوایی توانستند این تصاویر را تهیه کنند.



|
مطالعات اجتماعی سال اول دبیرستان نام و نام خانوادگی: رشته تحصیلی: عمومی نوبت امتحان: دی ماه(نوبت اول) ساعت امتحان:9 صبح
طراح سوال: گروه علوم اجتماعی نمره: مدت امتحان: یک ساعت تعداد صفحات:دوصفحه
سال تحصیلی:1388-1389 شماره کلاس: شماره صندلی: | |||||||||||||||||
|
بارم |
سوالات( جواب سوالات را در محل های مشخص شده بنویسید) |
ردیف | |||||||||||||||
|
2 |
*- جاهای خالی را کامل کنید. الف)- افرادی که خود را ......تلقی می کنندو بصورت نسبتا" پایدارو ......با یکدیگر تعامل دارندیک گروه را تشکیل می دهند. ب)-نقش های مختلف در یگ گروه به طور ............به یکدیگر .....................هستند. ج)-حالت و وضعیتی که فرد خود را سرزنش می کند...........................می گویند. د)- به نظامی که جزئی از نظام های اجتماعی بزرگ تر است............................می گویند. ص)- آماده شدن فرد توسط جامعه برای بر عهده گرفتن نقش ها را .......................می گویند. ط)-داشتن استقلال از ویژگی های دوره ی ..........................می باشد.
|
1 | |||||||||||||||
|
1 |
*- در جواب سوال ها صحیح یا غلط بنویسید. الف)-ازدواج با هم فرهنگ خود تاثیری در سازگاری و ناسازگاری زوجین ندارد.(.............................). ب)- در شکل گیری "ما" افراد سعی می کنندنکات مشترک و مشابه میان خود را تقویت کنند(...........) ج)-وجه مشترک اختلاف بین والدین با فرزندان بر آورده نشدن انتظارات است.(.....................) د)-عالم اجتماعی معتقد است که میزان خودکشی در زمان رفاه اقتصادی بیشتر از دوره های جنگ و آشوب است.(.............)
|
2 | |||||||||||||||
|
1 |
موارد زیر از نتایج کدام یک از آسیب های گروه می باشد.( در جای مشخص شده بنویسید)
|
3 | |||||||||||||||
|
5/. |
کدام یک از تعارض های گروهی زیربرای جامعه مفید و کدام یک زیان آور است؟ الف)-وجود احزاب با آرمان های مختلف (................................) ب)-وجود باند های رشوه بگیر در ادارات دولتی (..........................)
|
4 | |||||||||||||||
|
1
|
چهار مورد از آثار نامطلوب رشد سریع جمعیت را نام ببرید. |
5 | |||||||||||||||
|
5/.
|
تفاوت انتظارات والدین با فرزندان از کجا ناشی می شود؟ الف)-...................................... ب)-......................................
ص2 |
6 | |||||||||||||||
|
1
|
برای هریک از موارد زیر دو2ارزش بنویسید الف)- مدرسه: 1-..........................................2-........................................... ب)-مسجد:1-...............................................2-...........................................
|
7 | |||||||||||||||
|
2 |
نقش های زیر را در نظر بگیرید و برای هر کدام از انها یک حقوق و یک تکلیف بنویسید.(پدر-فرزند)و(معلم-دانش آموز)
|
8 | |||||||||||||||
|
5/. 1
1
|
مفاهیم و اصطلاحات زیر را تعریف کنید. الف)-آرمان اجتماعی: ب)- هنجار یا الگوی عمل:
ج)-نظام اجتماعی:
|
9 | |||||||||||||||
|
1 |
دو مورد ازنتایج مطلق گرایی گروهی را در انتخابات بیان کنید.
|
10 | |||||||||||||||
|
1 |
در چه حالتی نظام اجتماعی دچار عدم تعادل می شود؟
|
11 | |||||||||||||||
|
1
|
چرا خانواده در همه ی زمان ها پایدار مانده است؟
|
12 | |||||||||||||||
|
1 |
چرا در گذشته رشد جمعیت همانند امروز ،یک مشکل اجتماعی نبوده است؟(دو مورد)
|
13 | |||||||||||||||
|
1 |
چهارمورد از ملاک هایی را که گروه ها را از هم متمایز می سازد بنویسید.
|
14 | |||||||||||||||
|
5/1 |
شناخت حاصل از زندگی را توضیح دهید( حداقل سه ویژگی).
|
15 | |||||||||||||||
|
1 |
چگونه می توان میزان ناسازگاری بین زوجین را کاهش داد؟(چهار مورد).
|
16 | |||||||||||||||
|
1
|
مفهوم درونی کردن ارزش ها را با کنترل اجتماعی مقایسه کنید.(دو مورد).
|
17 | |||||||||||||||
سوالات تستی جامعه شناسی سال دوم انسانی نیمه اول سال تحصیلی 1388-1389
1- در صورتی که به حاکمان عنوان «دولت» داده شود،فرمانبران چه نامیده می شوند؟
الف-رعیت ب-امت ج- هم شهری د- شهروند
2- در جامعه ی ما نقش های مختلفی وجود داردکه بعضی از این نقش ها بعد از انقلاب ایجاد شده اند؛ مثل نقش رئیس جمهور ،کوپن فروشی وغیره.این نقش ها توسط چه کسی تعریف می شوند؟
الف-مجلس ب- مردم ج- رهبر د- شورای نگهبان
3- کدام مورد زیر از آثار احساس شریک بودن با دیگران در تحقق یک هدف بزرگ در یک شبکه ی نقش نیست؟
الف-احساس غرور ب- احساس خشنودی ج-دوست داشتن دیگران د-عزت نفس
4-کدام مورد زیر در باره دانش آموزی که نقش خود را تحمیلی می داند درست است؟
الف- ابهام نقش ب- ناتوانی از ایفای نقش ج- تعارض نقش د-دلزدگی از نقش
5-این عبارت به کدام گزینه دلالت دارد؟«پدری که چند شغله است و به وظایف پدری نمی تواند رسیدگی کند».
الف- دلزدگی از نقش ب-گرانباری نقش ج- تعارض نقش د-عدم احساس مسئولیت
6- مشکل «عدم کارایی اداری » بیشتر نتیجه کدام عامل زیر است؟
الف-تعارض نقش ب- ابهام نقش ج- جامعه پذیری ناقص د- تغییر ارزش ها
7- در کدام الگوی ازدواج تصویری رویایی از زندگی وجود دارد؟
الف-علاقه ب- ازدواج فامیلی ج- عاقلانه د-انتخاب والدین
8- مهم ترین عامل جنگ ونزاع در جوامع و بین جوامع کدام است؟
الف-راستگویی ب-رنگ پوست ج- جنسیت د- مزایای اجتماعی
9- « توانای واداشتن دیگران به انجام کار مورد نظر خویش »چه نام دارد؟
الف-کنترل ب- قدرت ج- نفوذ د- محبوبیت
10- افزایش و کاهش مزیت ثروت برای نقش های مختلف تا حدی زیادی تابع کدام عامل است ؟
الف-احترام ب- قدرت ج- عرضه و تقاضا د- اعتصاب
Disciplineموضوع :انضباط
(4)
وضعیت موجود
همه هم عقیده اند که باید بچه هایی مسئول و متعهد بار آوریم.این تنها راهی است که می توانیم در مورد اینده اجتماع خود اطمینان حاصل کنیم.انضباط امروزی این تکلیف را به انجام نمی رساند.چه بر سر انضباط آمده است؟آیا تلویزیون و فیلم تا بدین حد بر روی فرزندان ما تاثیر منفی گذاشته اند؟تحقیقات تاثیرات معضلات اجتماعی از قبیل فقر،از هم پاشیدن کانون خانوادگی،سوء استفاده از کودکان را نشان می دهد.بچه ها حسابگر شده اند و اصلا" حرف شنوی ندارند. پدر مادر ها و مربی ها مجبورند معامله کنندو با تهدید به مجازات ،فقط در موردکارهای عادی، آنان را به فرمانبرداری وادارند.ولی با این روش مدت زیادی طول نمی کشد که بزرگ ترها از کوره در می روند،عاجز می شوندو سر تسلیم فرود می آورند.(16)بهتر است قبل از هر برنامه و تصمیمی مشکلات انضباطی شناخته شود ، تا متناسب با آن راه حل مناسب ومنطقی ارائه و به کار گرفته شود.
مشکلات انضباطی
شناخت موضوع و مسئله مقدم بر حل آن است چون هر رفتار و عملی بدون شناخت منجر به شکست خواهد شد.بعبارت دیگر ، توانای مبتنی بر دانایی است.چقدر خوب ،فردوسی حکیم بزرگ ایران گفته است که:
توانا بود هر که دانا بود زدانش دل پیر برنا بود.
بنابراین، در وحله اول آشنای و آگاهی از مشکلات و رفتارهای ناپسند وانواع بی انضباطی ها مهم ترین مسئله است که" افراد مرتبط با نوجوانان و کودکان بایستی از طریق مختلف از جمله مطالعه، با ید با آن آشنا شوند. هیچ پدر و مادر [و معلمی]خود به خود نمی تواند موفق و تونا بشود مگر آنکه دانش های ضروری را کسب کند. علت شکست انسان در تعلیم و تربیت، عدم شناخت او نسبت به خود و نسبت به کودک است."(17).
کلاس ، مدرسه و یا خانواده هر کدام یک مجموعه ی اجتماعی هستند که رفتارها ؛ اعم از مطلوب و نا مطلوب متاثیر از عوامل مختلف است.بعبارت دیگر؛ عوامل و شرایط مختلفی در ایجاد و یا زمینه سازی رفتارها دخالت دارند.عوامل انگیزشی چه اجتماعی و چه فیزیو لوژیکی،محیط فیزیکی،سبک های مدیریتی معلم،مدیریت زمان و مدیریت کلاس از جمله عوامل کلی هستند.نتیجه طبیعی این متغییرها موجب رفتارهای درست و یا نادرست می شود.تقلب،ترس از شکست بلا گردان، تحریک کننده ها،؛لوده کلاس،خشونت،تخریب،دزدی،تاخیر و غیبت مکرر،و سایر رفتارها نمود های از مشکلات جدی انضباطی هستند .بعبارت دیگر می توان عوامل بر هم زدن نظم را به چند دسته تقسیم کرد.
الف)-عوامل ناشی از رفتار دانش آموز(18)
1- رفتارهای حرکتی:مثل؛-بلند شدن از جای خود،-ایستادن،-دویدن،-جستن،-پریدن،-راه رفتن،-روی میز رفتن،-جا به جا کردن میز و نمکت و غیره.
2-تولید صدا: مثل؛-کوبیدن مداد و غیره روی میز و اشیاء دیگر،-تولید صدا با دست،-زدن پا به زمین،-تولید صدا با کاغذ،-انداختن اشیاء و غیره.
3 -رفتارهای تهاجمی:؛-قاپیدن اشیاء از دیگران،-انداختن کتاب بغل دستی،-نابود کردن اشیاء دیگران،-مشت زدن،-با پا زدن،-هل دادن،-نیشکان گرفتن،-سیلی زدن،-با اشیاء زدن،-پرت کردن اشیاء به دیگران،گاز گرفتن،-کشیدن مو،-چنگ زدن به صورت.
4-تغییر جهت:مثل؛-بر گرداندن سربرای نگاه به دیگران،-نشان دادن اشیاء به دیگران،-توجه به بغل دستی و غیره.
5-رفتارهای کلامی نابجا:مثل؛-بی اجازه معلم جواب دادن،-اظهار نظر کردن بدمن این که سوال شده باشد،-صدا کردن معلم،-گریه کردن،-جیغ کشیدنف-آواز خواندن،-بلند خندیدن،-بلند سرفه کردن،-سوت کشیدن،-گفت و گو با دیگران به هنگامی که معلم خواسته است سکوت برقرار باشد.
6-بی اعتنایی:مثل؛-بی توجهی به سوال یا دستور معلم،-انجام کاری متفاوت با آنچه از او خواسته شده است،-بازی کردن با مداد،گچ و غیره به جای انجام تکالیف درسی.
7-وضعیت های نادرست بدنی:مثل،-درست ننشستن.
8-رفتارهای ناشی از ناراحتی های جسمی و عصبی:مثل؛-تیک ها،-جویدن ناخن و انگشت،-جویدن مداد و لب،-حرکت دادن سر و گردن،-کمی دید چشم و غیره
9-رفتار قدرت طلبانه: مثل؛-بلند خواندن کتاب برای خود و یا دیگران،-تقلید نقش معلم،انجام ندادن تکلیف درسی.
ب)-عوامل ناشی از رفتار معلم:
( ادامه دارد)
زیر نویس:_______________________________________
16- همان
17-به پژوه، احمد"اصول برقراری رابطه انسانی با کودک و نوجوان"تهران،نشر رویش،چاپ سوم،1377،ص2923.
18-صفوی ، امان الله"کلیات روش ها و فنون تدریس" تهران،نشر معاصر، چاپ دواردهم،1386،ص167هوش از جمله مواردی است که بسیار مورد توجه روان شناسان بوده و در طول تاریخچه روانشناسی تلاش بر این بوده که ماهیت هوش ، انواع آن ، تغییر پذیری آن و ... ، مورد بررسی قرار گیرد. وقتی درباره هوش صحبت میشود، ویژگی چون یادگیری سریع زیاد ، محاسبات دقیق و فوری و راه حلهای جدید به ذهن خطور میکند.
بطور کلی تعاریف متعددی از هوش صورت گرفته است و بر این اساس طبقات مختلفی از انواع هوش نیز مطرح شده است. ثوراندیک ، اسپیرمن ، ترستون استرن برگ ، گاردنر افرادی هستند که انواعی از هوش را بر اساس تعاریفی که از آن ارائه کرده ساختهاند.
انواع هوش از دیدگاه ثرندایک
ثرندایک رفتار هوشمندانه را متشکل از توناییهای خاص گوناگون میداند. او از سه نوع صحبت میکند که افراد مختلف در هر یک از این انواع میتوانند متفاوت باشند.
هوش انتزاعی: این نوع از هوش با اندیشه و نهادها سروکار دارد. در ک روابط اجزا و پدیدهها با این نوع از هوش ارتباط دارد. توان درک نظریهها ، ریاضیات و ... به این نوع هوش مرتبط است.
هوش مکانیکی: به ویژگیهایی ارتباط دارد که به بهرهگیری موثر از ابزارها و انجام اعمال و فعالیتها مربوط میشود. افرادی که از نظر انجام فعالیتها و مهارتهای عملی بازده خوبی دارند، از هوش مکانیکی بالایی برخورداند.
هوش اجتماعی: به توناییهای فرد که ایجاد روابط اجتماعی مناسب را میسر میسازد اطلاق میشود.
انواع هوش از دیدگاه اسپیرمن
اسپیرمن معتقد است که در همه کارکردهای روانی یک حامل کلی هوشی (g) و شماری از عوامل اختصاصی هوشی (s) وجود دارد. به عبارتی او هوش را به یک نوع هوش کلی و تعدادی هوش اختصاصی تقسیم میکند.
انواع هوش از دیدگاه ترستون
ترستون برخلاف اسپیرمن معتقد است که نوعی از هوش به نام هوش کلی وجود ندارد و بلکه هوش از انواعی از استعدادهای نخستین روانی تشکیل یافته است. که شامل هوش کلامی ، استعداد عددی ، درک روابط فضایی ، درک معنای کلامی ، حافظه ، استدلال و ادراک را شامل میشود. هوش کلامی روابط واژگان ارتباط کلامی و استعداد عددی سرعت و دقت در عملیات حساب را شامل میشود. درک روابط فضایی به استعداد پی بردن به بازشناسی و همگونی شکلها به یاری بینایی اطلاق میشود و منظور از درک معنای کلامی عبارت از به خاطر سپردن واژههای منحصر به فرد است.
منظور از حافظه ، حفظ کردن هر گونه طرح و نقشه ، شعر و قطعه یا اعداد و ارقامی ، به صورت طولیوار است و استدلال به استنتاج قاعده و اصول از موارد مختلف و همچنین توانایی در حل مسائل اطلاق میشود. ادراک عبارت است از تمییز دادن اختلافهای اندازه ، شکل ، طول و عرض یا جای خالی واژهها و اندامها در شکلها.
تقسیم بندی هوش به انواع کلامی و عملی (غیر کلامی)
این نوع تقسیم بندی در آزمونهایی چون استنفر و پیته و آزمون هوشی و کسر دیده میشود. در سال 1937 ترمن با همکاری مریل تجدید نظری در آزمون هوش استنفرد - بینه به عمل آوردند و آنرا به دو دسته M و C (کلامی و عملی) تقسیم نمودند. هر چند این دسته بندی در تجدید نظر سال 1960 چهار گستره عمده استدلال کلامی ، استدلال انتزاعی ، استدلال کمی و حافظه کوتاه مدت را در انواع هوش که مورد سنجش قرار میداد شامل شد.
آزمون وکسلر نیز دو نوع هوش کلامی و عملی را اندازه گیری میکنند. 6 نوع آزمون که هوش کلامی را در این آزمون میسنجند، عبارتند از اطلاعات عمومی ، درک مطلب محاسبه عددی ، تشابهات ، فراخوانی ارقام یا حافظه عددی و اجزا آزمونهای مربوط به هوش شعاعی عبارتند از: تکمیل تصویرها ، تنظیم تصویرها ، طراحی با مکعبها ، الحاق قطعات رمزگردانی یا رمزنویس.
انواع هوش از دیدگاه اشترن برگ
اشترن برگ که نظریه خود را در دهه 80 میلادی مطرح کرده به اجزای عالیه ، عملیاتی و اجزا کسب معلومات در هوش اشاره میکند و بر این اساس وی نیز هوش را به انواع هوش کلامی ، هوش کاربردی و هوش اجتماعی تقسیم میکند.
هوش کلامی: در این نوع هوش فرد مطالب را به سرعت میخواند و میفهمد و در سخن گویی واژگان بیشتر و دقیقتری بکار میبرد.
هوش کاربردی: با استفاده از این نوع هوش فرد هوشمند همواره موقعیتها را خوب بررسی میکند و مسائل خود را به نحو مطلوب و موفقیت آمیز حل میکند.
هوش اجتماعی: فرد هوشمند با این نوع از هوش را آن گونه که هستند میپذیرد، پیش از سخن گفتن میاندیشد و رفتار و کردارش با سنجیدگی و ژرف نگری همراه است.
انواع هوش از دیدگاه گاردنر
هاوردگاردنر روان شناس آمریکایی را در هفت نوع جداگانه مشخص کرده است: هوش زبانی یا کلامی ، هوش هنر موسیقی ، هوش منطق ریاضی ، هوش فضایی ، هوش حرکات بدنی ، هوش اجتماعی و هوش درون فردی یا مهار نفس. گاردنر معتقد است که افراد آدمی برای هر مساله خاصی ، هوش مربوط به آن مساله را بکار میبرند.